در این برنامه یک نما یک دستور پخت است نه یک نتیجه. هر عملیات یک نود است که هندسه میگیرد و هندسه تحویل میدهد، پس تغییر یک عدد در بالای گراف باعث میشود همهی چیزهای زیرش دوباره اجرا شوند، بدون اینکه کسی کاری را دوباره انجام دهد.
همین یک جمله تمام پیشنهاد این نرمافزار است، و همین است که تصمیم میگیرد برای نمای شما ابزار درستی هست یا نه. هزینهاش هم در همان جمله است: گراف باید قبل از نسخهی یک ساخته شود.
نوید در تهران فروریختن یک دیوار کاهگلی را برای یک مستند تاریخی میسازد. کارگردان تا نسخهی چهارم نظرش را عوض میکند: اول از وسط بریزد، بعد از گوشه، بعد کندتر، بعد با گرد و خاک بیشتر.
پروسیجرال اینجا واقعاً یعنی چه
گراف نوید از بالا این است: یک بلوک کاهگل، یک آرایه، یک پخش تصادفی، یک شکستن، یک حل، و یک مش. هیچکدام از اینها یک نتیجه نیستند؛ هر کدام دستوری هستند که روی چیزی که از بالا میآید اجرا میشود.
ابعاد بلوک را در بالا عوض کنید و همهی چیزهای زیرش دوباره اجرا میشوند، از جمله شبیهسازی. برای نسخهی سوم که «کندتر» بود، این یک عدد در نود حل بود و یک شب اجرا، و هیچ انتخاب دستیای دوباره انجام نشد.
ویژگیها زبان کار هستند
هر نقطه، هر پریمیتیو و کل هندسه میتوانند مقادیر نامدار نگه دارند: فاصله از گوشه، شمارهی قطعه، مقاومت، هر چیزی که خودتان تعریف کنید. اینها همان جایی هستند که منطق نما زندگی میکند.
الگوی فروریختن یک قاعده است که روی همان ویژگیها نوشته میشود: هر قطعهای که فاصلهاش از گوشه کمتر از نیم متر است زودتر رها شود. وکس زبان کوچکی است که این قاعدهها را مینویسد، و بدون آن این برنامه فقط یک مدلساز کند است.
کجا میبرد، در سه حالت مشخص
اول جایی که یک چیز باید چهل بار متفاوت باشد. چهل ساختمان که همه باید فرق داشته باشند یک گراف است و چهل دانهی تصادفی، و همان چهل ساختمان با مدلسازی دستی چهل روز است.
دوم جایی که کارگردان چند بار نظرش را عوض میکند، که همان حلقهی این نما است. سوم جایی که یک اثر باید به دیگری تحویل داده شود با چند اسلایدر روی آن، نه به شکل یک مش مرده.
کجا میبازد
مدل کردن یک صندلی در گراف نود کندتر از مدل کردن یک صندلی است. اگر نما یک نسخه دارد و یک نتیجهی مشخص، آن روزی که صرف ساختن گراف میشود هیچوقت برنمیگردد.
خطای مفهومی هم همینجاست: یک انتخاب دستی در گراف پروسیجرال یک عدد ثابت در یک فرمول است. تا وقتی چیزی بالای آن عوض نشده کار میکند، و اولین باری که عوض شود، همان انتخاب روی قطعههای دیگری میافتد و کسی متوجه نمیشود.
دو چیزی که در ۲۰۲۶ باید دانست
نسخهی اپرنتیس برای کار غیرتجاری رایگان است، با تمام امکانات، با یک واترمارک و یک سقف رزولوشن. برای کسی در ایران که پروانهی تجاری قابل پرداخت نیست، این تنها راه یاد گرفتن این برنامه است و برای تمرین و نمونهکار کاملاً کافی.
یک نکته را اما بدانید: قالب فایلی که مینویسد را نسخهی تجاری نمیتواند باز کند. یعنی هر چیزی که با اپرنتیس ساختهاید، روزی که به یک استودیوی دارای پروانه میرسید، فقط به شکل کش و مش قابل بردن است و گراف پروسیجرالش نه.
موتور این برنامه چیز دیگری است و رایگان نیست: همان است که یک اثر پروسیجرال را برای تیمی که این نرمافزار را ندارند قابل استفاده میکند، به جای تحویل یک مش به جای یک اثر با اسلایدر. برای یک نفره کار کردن لازم نیست و برای یک استودیوی مختلط تمام ماجراست.
اشتباهی که در نسخهی دوم رخ داد
نوید در نسخهی اول شش قطعه را با دست انتخاب کرد تا زودتر بیفتند، چون سریعتر از نوشتن قاعده بود. در نسخهی دوم که ابعاد دیوار عوض شد، آن شش شماره روی شش قطعهی دیگر افتادند و دیوار از جایی شروع به ریختن کرد که کارگردان همان را رد کرده بود.
پرسش بعدی این است که گرد و خاک فروریختن این دیوار کجا ساخته میشود، و دود، جرقه، باران، و گرد و خاک جای آن است. اگر همین کار را باید در یک برنامهی همهکاره انجام دهید، کدام برنامه، و چرا اصلاً مهم است مقایسهاش میکند.