نصف این جدول رایگان است. صامتهای p b t d k g m n l w h s f v z همان حرفیاند که از قبل میشناسید و هیچ چیزی برای یاد گرفتن ندارند. آنچه واقعاً باید یاد بگیرید هشت صامت و همه مصوتهاست، و یک بعدازظهر بس است.
هشت صامت با یک واژه کلیدی: ʃ as in shop، ʒ as in measure، tʃ as in church، dʒ as in judge، θ as in think، ð as in this، ŋ as in sing، و j as in yes. همین آخری تنها تله این ستون است: j در آوانگاری صدای y انگلیسی است و نه صدای j در judge.
شش مصوتی که بیشترین کار را میکنند
مهرداد در سنندج کتابدار است و برای امانت بینکتابخانهای با کتابخانههای خارجی نامهنگاری میکند و گاهی تماس میگیرد. شش نشانه زیر برای خواندن مدخل هر دیکشنریای کافی است.
- ɪ as in ship. کوتاه و شل، و همانی است که فارسی برای هر دو حالت به کار میبرد.
- iː as in sheep. کشیده و کشیدهتر از آنکه به نظر میرسد، و کیفیتش هم فرق دارد نه فقط طولش.
- æ as in cat. این مصوت میان a و e فارسی میافتد و در هیچکدام از آن دو نمینشیند.
- ʌ as in cup. کوتاه و مرکزی، و با a فارسی یکی نیست.
- ɜː as in bird. کشیده و بدون هیچ r شنیدنی در انگلیسی بریتانیایی.
- ə as in about. پرکاربردترین صدای انگلیسی، و همان جایی که هر مصوت بیتکیه به آن میریزد.
چرا ستون صامتها ارزان است و ستون مصوتها نیست
نشانه صامت در بیشتر موارد همان حرف است، پس نگاه کردن به آن هیچ چیزی از شما نمیخواهد. نشانه مصوت هیچوقت همان حرف نیست، چون پنج حرف مصوت انگلیسی حدود بیست صدا را حمل میکنند و املا نمیتواند بگوید کدام است.
نتیجهاش این است که کسی که نشانههای صامت را یاد بگیرد و بایستد، نیمه ارزان را تمام کرده و نیمهای را که این جدول اصلاً برای آن ساخته شده شروع نکرده است. آزمونش ساده است: مدخل bird را باز کنید و ببینید میتوانید از روی نشانهها بگویید یا نه.
جایی که کار میایستد: مدخل جلوی چشم است و خوانده نمیشود
هر دیکشنریای که در ایران فروخته میشود آوانگاری را چاپ میکند و تقریباً هیچکس نمیخواندش. دلیلش تنبلی نیست؛ کسی نشانهها را درس نداده و بیست دقیقه کاری که لازم است هیچوقت انجام نشده، پس چشم روی آن پرانتز میلغزد و میرود سراغ معنی.
هزینهاش تجمعی است. مهرداد در پنج سال حدود چهار هزار واژه یاد گرفته و تلفظ هیچکدام را از مدخل نگرفته، پس تلفظ همهشان از املا حدس زده شده. در تماس با کتابخانه دانشگاهی در لیدز، واژه catalogue را با تکیه و مصوتی گفت که هیچ کدامشان در آن واژه نبودند.
راهش یک بعدازظهر است و بعدش هر مدخل از حدس به دستور تبدیل میشود. چهارده نشانه بالا را با واژه کلیدیشان یاد بگیرید و از فردا هر واژه تازهای را از روی پرانتز بخوانید، نه از روی حروفش.
جایی که آوانگاری هر واژهای هست
Wiktionary تا ۲۰۲۶ رایگان است، حساب کاربری نمیخواهد، و برای هر واژه انگلیسی آوانگاری میدهد، از جمله اسم خاص و اصطلاح فنی و نام شهر، که دیکشنری زبانآموز معمولاً ندارد. جای حدس زدن تلفظ از روی املا را میگیرد، که در انگلیسی جواب نمیدهد.
دو تله در خواندن مدخل
اول، نشانه j. در هر مدخلی که ببینید، صدای اول yes است و نه صدای اول judge، که dʒ نوشته میشود. این یکی چون با حرف انگلیسی تصادم دارد بیشتر از بقیه اشتباه خوانده میشود.
دوم، علامت دو نقطه بعد از مصوت که کشیدگی را نشان میدهد. تفاوت ɪ و iː فقط کشیدگی نیست و کیفیت مصوت هم عوض میشود، پس کشیدن ɪ شما را به iː نمیرساند. همین دو مصوت است که در بیست مصوتی که انگلیسی میشنود و فارسی ششتا دارد باز شده، و هشت صامت این صفحه در th و r و همان چند صدایی که واقعاً هزینه دارند.
پرسش بعدی این است که مدخل، تکیه را هم علامت میزند و آن علامت را هنوز نخواندهاید. جای تکیه در انگلیسی روی معنای واژه اثر میگذارد و از املا هم درنمیآید، که کار کدام هجا را بکوبید، و وقتی اشتباه بیفتد چه میشود است.