برق به‌اضافه مغز می‌شود رایانه، و آتش به‌اضافه وسیله می‌شود قطار. بیشتر واژه‌های چینی از دو نویسه ساخته می‌شوند و بیشترشان هم شفاف‌اند، پس اگر هر دو نیمه را بشناسید معنا اغلب خودش می‌آید. فارسی هم همین کار را می‌کند و ترکیب برایتان تازه نیست.
هشت مورد زیر نشان می‌دهند این حدس کجا امن است و کجا نیست.
هشت واژه، و اینکه حدس کجا کار می‌کند
- 电脑 یعنی رایانه، از برق و مغز.
- 火车 یعنی قطار، از آتش و وسیله.
- 手机 یعنی تلفن همراه، از دست و ماشین.
- 学 در 学生 و 学校 و 学习 هست و هر سه با آموختن سروکار دارند.
- نویسه دوم می‌گوید چه نوع چیزی است و نویسه اول محدودش می‌کند.
- ترکیب‌های شفاف اکثریت‌اند و حدس زدن ارزشش را دارد.
- ترکیب‌هایی که معنایشان جابه‌جا شده باید یک‌تکه یاد گرفته شوند، و کم‌اند.
- واژه‌های قرضی آوایی از نویسه‌هایشان درنمی‌آیند و فقط صدا را می‌نویسند.
بهرام در شاهرود در یک متن فنی 电视 را دید و بی‌مکث خواند: برق و دیدن، یعنی تلویزیون. دو خط پایین‌تر واژه‌ای دید که هر دو نیمه‌اش را می‌شناخت و معنایش هیچ‌کدامشان نبود. حدس اول رایگان بود و حدس دوم یک دیکشنری لازم داشت، و تفاوت این دو همان چیزی است که این صفحه درباره‌اش است.
حدس در یک خانه امن است و در یکی سکه انداختن
وقتی نویسه دوم بگوید چه نوع چیزی است و نویسه اول محدودش کند، حدس تقریباً همیشه درست است و همین بخش، بیشترِ واژگان است. آتش‌وسیله قطار است و برق‌گفتار تلفن.
وقتی دو نیمه یک فعل و نتیجه‌اش باشند، حدس با احتیاط کار می‌کند: نتیجه بیان شده و جمع دو نیمه معمولاً جور درمی‌آید. اینجا حدس بزنید و بعد بررسی کنید.
دو خانه دیگر خطرناک‌اند. یکی آن‌هایی که امن به نظر می‌رسند و نیستند: یک اسم آشنا در سمت راست و معنایی که جابه‌جا شده. دیگری آن‌هایی که باید یک‌تکه یاد گرفته شوند، یعنی ترکیب‌های تیره و واژه‌های قرضی که فقط صدا را می‌نویسند. هر دو کوچک‌اند و هر دو دیکشنری می‌خواهند.
واژه‌ها میان صفحه و گوش گم می‌شوند
شمار نویسه‌هایی که می‌شناسید سریع‌ترین عدد است و ساده‌ترین برای اندازه‌گیری. زیر آن، ترکیب‌هایی هستند که می‌توانید رمزگشایی کنید، که اگر هر دو نیمه معلوم باشند بیشترشان‌اند.
باریک‌تر از آن، ترکیب‌هایی هستند که واقعاً دیده‌اید؛ اینکه چینی کدام جفت را به کار می‌برد، یک واقعیت درباره واژگان است و از دستگاه درنمی‌آید. باریک‌تر از آن، واژه‌هایی که در گفتار بازشناخته می‌شوند، جایی که هجاها کم‌اند و هم‌آواها می‌رسند. و باریک‌ترین نوار، واژه‌هایی که با آهنگ درست تولید می‌کنید.
روی نوارها عددی نیست چون کسی واژگان شما را نشمرده. ادعا ترتیب ریزش‌هاست: زبان‌آموزی که اندازه واژگانش را گزارش می‌کند دارد نوار دوم را توصیف می‌کند و در نوار چهارم به کارش می‌برد.
در ایران واژه چینی را از فهرست موضوعی می‌گیرید
منابع فارسی چینی کم‌اند و آن‌هایی که هستند فهرست موضوعی دارند: خانواده، غذا، سفر. برای چینی این گروه‌بندی همان مشکل روسی را می‌سازد، چون واحد واقعی نویسه است و ترکیب، و فهرست موضوعی هر دو را پخش می‌کند.
ایستادن جایی است که شمار کارت‌ها بالا می‌رود و توانایی حدس زدن بالا نمی‌رود، چون نویسه‌ها هیچ‌وقت به‌عنوان اجزای مشترک دیده نشده‌اند. 学 در سه واژه فهرست موضوعی در سه جای متفاوت می‌افتد و رابطه‌شان هیچ‌وقت دیده نمی‌شود.
بازچینی‌اش رایگان است: همان کارت‌های موجود را بر اساس نویسه مشترک دوباره گروه‌بندی کنید. بهرام وقتی این کار را کرد، سی کارت به شش خانواده تبدیل شدند و بیست‌تایشان دیگر کارت لازم نداشتند.
از یک نویسه تا واژه‌ای که به کار می‌برید
واژگان میان صفحه و گوش کجا گم می‌شود
هر نوار سهمی از آنچه نوار بالایی داشت را برمی‌دارد، و ریزش‌ها آن‌جایی نیستند که یک خواننده انتظار دارد.
- نویسه‌هایی که بازمی‌شناسیدعددی که از همه سریع‌تر بالا می‌رود و از همه ساده‌تر اندازه گرفته می‌شود
- ترکیب‌هایی که می‌توانید رمزگشایی کنیدبیشترشان، اگر هر دو نیمه معلوم باشند
- ترکیب‌هایی که واقعاً دیده‌ایداینکه چینی کدام جفت را به کار می‌برد، واقعیتی درباره واژگان است
- واژه‌هایی که در گفتار بازمی‌شناسیدجایی که فهرست هجاها کوچک است و هم‌آواها می‌رسند
- واژه‌هایی که با آهنگ درست تولید می‌کنیدباریک‌ترین نوار، و همان که کسی اندازه‌اش نمی‌گیرد
روی نوارها عددی نیست چون کسی واژگان شما را نشمرده. ادعا ترتیب ریزش‌هاست: زبان‌آموزی که اندازه واژگانش را گزارش می‌کند دارد نوار دوم را توصیف می‌کند و در نوار چهارم به کارش می‌برد.
دو منبع، و یکی‌شان ویرایش دارد
فهرست‌های واژه منتشرشده HSK جای فهرست موضوعی را می‌گیرند، که بر اساس موضوع مرتب شده و به آنچه در یک جمله پیدا می‌شود ربطی ندارد. تا ۲۰۲۶ رایگان‌اند، و یک نکته عملی دارند: در سال ۲۰۲۱ بازنگری شدند، پس باید ببینید فهرستی که دارید از کدام نسخه پیروی می‌کند.
Mandarin Companion جای تلاش برای خواندن ماده بومی در سطح زودهنگام را می‌گیرد، که در چینی سخت‌تر از جاهای دیگر شکست می‌خورد. پولی است، و کاری که می‌کند این است که خواندن را به راهی برای خودکار کردن واژگان تبدیل می‌کند و نه به راهی برای به دست آوردنش.
خطا: شمردن نویسه به‌جای شمردن ترکیب
شمار نویسه‌ها ساده‌ترین عدد است و همان است که همه گزارشش می‌کنند. مسئله این است که نویسه واحد کاربرد نیست: چیزی که در جمله به کار می‌رود ترکیب است، و دانستن هر دو نیمه با دانستن ترکیب یکی نیست.
آزمونش یک واژه است: دو نویسه‌ای که می‌شناسید را کنار هم بگذارید و بپرسید این ترکیب واقعاً وجود دارد یا نه. اگر نمی‌دانید، آنچه دارید نویسه است و نه واژه.
بعد از این هشت مورد
برای بازچینی کارت‌ها بر اساس نویسه مشترک، ساختن کارتی که یاد بدهد، نه کارتی که روی هم انباشته شود همان کار را می‌کند. برای دیدن ترکیب‌ها در متن واقعی مطلبی کمی بالاتر از سطح شما، و اینکه چرا همان‌جا نقطه شیرین است ماده را می‌دهد، و اگر مسئله همنشین‌هاست کدام واژه‌ها را انگلیسی کنار هم می‌گذارد و کدام‌ها را هرگز.
پرسش بعدی این است که همین ترکیب‌ها در گفتار چطور از هم جدا می‌شوند، چون هجاها کم‌اند: هجاهای کم، هم‌آواهای زیاد، و بافتی که کار را می‌کند جواب می‌دهد، و نویسه‌هایی که این واژه‌ها را می‌سازند در عنصرهایی که تکرار می‌شوند، و چند تا واقعاً لازم است.