پینیین برای کسی نوشته شد که از قبل چینی حرف میزد و فقط میخواست بنویسدش. برای شما این یعنی حرفهای لاتین آن، ارزشهایی دارند که نه از انگلیسی میآیند و نه از فارسی، و هیچکدامشان غلط هم نیستند: قرارداد است و نه ترجمه.
هشت مورد زیر همان قراردادهایی هستند که خطای بیسروصدا تولید میکنند.
هشت حرفی که آن چیزی نیستند که به نظر میرسند
- q چیزی نزدیک به «چ» است و نه ک.
- x یک سایش در همان جای دهان است و نه ایکس.
- c همان «تس» است.
- zh به «ج» نزدیک است، با زبان برگشته.
- i سه ارزش متفاوت دارد و صامت پیش از آن تعیینش میکند.
- u بعد از j و q و x و y همان مصوت دولبی است و هیچ نشانهای هم ندارد.
- ian به «یِن» نزدیکتر است تا به «یان».
- علامت آهنگ روی مصوت مینشیند و بیرون از کلاس تقریباً همهجا حذف میشود.
بهرام در شاهرود شش ماه xiè xie را «کسیه» میخواند، چون x را از انگلیسی برداشته بود. هیچکس تصحیحش نکرد چون در بافت فهمیده میشد، و همان شش ماه، همان واژه را روزی چند بار غلط تمرین کرد.
سه ستون، و ستون سومی که درباره صدا نیست
ستون اول حرفهایی هستند که همان چیزی را میگویند که انتظار دارید: b و d و g و m و n و l، و بیشتر پایانهها. اینها هیچ هزینهای ندارند.
ستون دوم حرفهایی هستند که چیز دیگری میگویند: q و x و c و zh و r. اینها پرسروصداتریناند و در هر دورهای هشدارشان داده میشود و در یک بعدازظهر هم درست میشوند.
ستون سوم اصلاً درباره صدا نیست و همانجاست که آسیب بیسروصدا اتفاق میافتد: i با سه ارزش، u که گاهی مصوت دیگری است، و علامت آهنگ که در دنیای واقعی حذف میشود. اینها حرفهایی نیستند که صدای غلط بدهند؛ حرفهایی هستند که در جاهای مختلف صداهای مختلف میدهند، پس کسی که یک قاعده برایشان دارد نسبت ثابتی از مواقع غلط میگوید و هرگز نمیفهمد کدام مواقع.
هرچه زیر خط است مصوت است، و مصوت در هر هجاست
آنچه در درس اول گفته میشود صامت است: q و x و zh. آنها را یک ساعت درست میکند و همه هم هشدارشان را میدهند.
آنچه گفته نمیشود مصوت است، و مصوت در هر هجایی هست. i سه ارزش دارد، u بعد از چهار صامت مصوت دیگری است، e تنها آن چیزی نیست که به نظر میرسد و داخل پایانه مرکب دوباره عوض میشود، و مرز هجا داخل واژه گاهی یک آپاستروف میخواهد که اغلب نوشته نمیشود.
این پنج مورد یک خصلت مشترک دارند: هیچکدامشان صدای آشکارا غلط تولید نمیکنند. پس غلط گفتنشان هیچوقت حس خطا نمیدهد، و همین است که هزینهشان را در یک سال از کل ستون بالا بیشتر میکند.
در ایران پینیین را از روی حدس انگلیسی میخوانند
تقریباً هر منبع چینی که در دسترس شماست انگلیسی است، پس پینیین از فیلتر انگلیسی رد میشود. این برای انگلیسیزبان هم مشکلساز است و برای شما یک لایه بیشتر: حرف را با ارزش انگلیسیاش میخوانید که خودش با ارزش فارسیاش فرق دارد.
ایستادن جایی است که سطح خواندن و نوشتنتان بالا میرود و تلفظتان از همان روز اول قفل شده، چون پینیین را هیچوقت بهعنوان یک نظام مستقل یاد نگرفتهاید. هیچ آزمونی هم این را نشان نمیدهد چون آزمونها نوشتاریاند.
کار درست یک بعدازظهر است: یک جدول هجای پینیین با صدا باز کنید و روی هر خانه کلیک کنید، نه فقط آنهایی که شک دارید. آنهایی که شک ندارید همانهایی هستند که ستون سوم در آنها پنهان شده. بهرام همان یک بعدازظهر را گذاشت و شش ماه تمرین غلط را متوقف کرد.
درباره چه چیزی هشدار داده میشود
تلههای مشهور، و آنهایی که کسی نامشان را نمیبرد
هرچه زیر خط است مصوت است، و مصوت در هر هجایی هست، و به همین دلیل نیمه پایین در یک سال گرانتر تمام میشود.
- q یک ک نیستدر هر دورهای هشدارش داده میشود و در یک ساعت درست میشود
- x یک کس نیستهمان هشدار، همان بعدازظهر
- zh و ch و sh با زبان برگشتهگفته میشود، و معمولاً تقریبی اجرا میشود
- i سه ارزش داردکاملاً بسته به صامت پیش از آن
- u گاهی مصوت دولبی استبعد از j و q و x و y، بیهیچ نشانهای
- e بهتنهایی آن چیزی نیست که به نظر میرسدو داخل پایانه مرکب دوباره عوض میشود
- علامت آهنگ گم میشودمنو، پیام، اسم، نام مکان
- مرز هجا داخل واژهجایی که یک آپاستروف لازم است و اغلب نوشته نمیشود
خط آب نشان میدهد درس اول چه چیزی را میپوشاند و نه نسبتی که اندازه گرفته شده باشد. موارد پایینی یک خصلت مشترک دارند: هیچکدامشان صدای آشکارا غلط تولید نمیکنند، پس غلط گفتنشان هیچوقت حس خطا نمیدهد.
دو ابزار، و مقایسه همان ابزار است
یک جدول هجای پینیین با صدا جای یاد گرفتن ارزشها از روی توصیف کتاب درسی را میگیرد، که نمیتواند یک صدا را منتقل کند. تا ۲۰۲۶ رایگان است، و نکتهاش این است که همه خانهها را کلیک کنید و نه فقط مشکوکها.
خواندن خودتان، ضبطشده و کنار همان جدول گذاشتهشده، جای این فرض را میگیرد که خوانش درست بوده چون درست حس شده، که همیشه همینطور حس میشود. رایگان است، و ابزار خودِ مقایسه است و نه ضبط.
خطا: خواندن پینیین بهعنوان یک نویسهگردانی
پینیین شبیه نویسهگردانی است و نیست: یک الفبای مستقل با ارزشهای خودش است که برای کاربر بومی طراحی شده. خواندنش بهعنوان نویسهگردانی یعنی هر حرف را با نزدیکترین چیزی که میشناسید عوض کنید.
راه درست این است که آن را مثل یک الفبای تازه یاد بگیرید، همانطور که سیریلیک را یاد میگیرید: یک بار، با صدا، و بدون هیچ فرضی درباره اینکه حرفها چه صدایی میدهند.
بعد از این هشت مورد
برای جدا کردن جفتهایی که هنوز یکی میشنوید، ship و sheep: تمرین گوش روی یک صدا در هر بار همان روش را میدهد. برای دیدن صداها بهصورت نشانه یک نشانه برای هر صدا، تا واژه ناآشنا گفتنی شود کار میکند، و برای اینکه کسی خطاها را بگوید یک معلم چقدر میارزد، و چه کاری را تنها میشود کرد.
پرسش بعدی این است که همان علامت آهنگ که حذف میشود چه چیزی را حمل میکرد: چهار آهنگ، و کاری که در گفتار واقعی با آنها میشود جواب میدهد، و نویسههایی که پینیین فقط راهی برای تایپشان است در عنصرهایی که تکرار میشوند، و چند تا واقعاً لازم است.