در ایران فیلم هندی سی سال است پخش می‌شود و تقریباً همه‌اش دوبله. یعنی نسلی که با این فیلم‌ها بزرگ شده، از هندی چیزی در گوشش ننشسته، و همان نسل فکر می‌کند نقطه شروعش از صفر نیست.
هشت مورد زیر آن چیزی است که تصمیم می‌گیرد از چه چیزی گوش بدهید و انتظار چه داشته باشید.
- هندی و اردو در گفتار یک زبانند و تفاوتشان در خط است.
- yaar یعنی رفیق و در هر جمله دوستانه شنیده می‌شود.
- matlab یعنی «یعنی»، و پرکننده مکث است.
- bas یعنی بس است، و جمله را می‌بندد.
- arre حرف ندا است و توجه را برمی‌گرداند.
- آمیختن انگلیسی با هندی رجیستر عادی است، نه بی‌سوادی.
- فیلم هندی در ایران دوبله پخش شده، پس تماشای آن هندی یاد نداده.
- زیرنویس هندی برای فیلم هندی کمیاب است.
سعید در تبریز شش ماه اخبار هندی گوش داد چون جدی به نظر می‌رسید و هر کلمه‌اش واضح بود. اولین گفت‌وگوی واقعی که شنید، سه جمله اولش را نگرفت، و هیچ‌کدام از آن سه جمله واژه سختی نداشت.
دو رجیستر، و هر دو را هندی می‌نامند
هندی خبر از روی متن خوانده می‌شود، توسط کسی که آموزش دیده واضح حرف بزند. واژگانش عمداً از لایه سنسکریت انتخاب شده، هر پایانه‌ای ادا می‌شود، یک گوینده حرف می‌زند و هیچ‌کس وسط حرفش نمی‌پرد.
گفت‌وگوی فیلم برعکس نوشته شده تا شبیه آدم‌ها باشد و با سرعت اجرا می‌شود. واژگان روزمره را دارد، انگلیسی داخلش هست، پایانه‌ها کوتاه می‌شوند و دو نفر همزمان حرف می‌زنند.
هیچ‌کدام از این دو تمام زبان نیستند و اولی باریک‌تر است. چیزی که این تقسیم نشان نمی‌دهد این است که کسی که از سمت خبر شروع کند، حدود یک سال متوجه شکاف نمی‌شود، چون در آن مسیر هیچ‌چیز شکست نمی‌خورد.
چرا این ترازو برای فارسی‌زبان بیشتر می‌چربد
لایه سنسکریت همان لایه‌ای است که از فارسی دورترین فاصله را دارد و عمداً هم برای خبر انتخاب شده. لایه روزمره، که از فارسی و عربی و ترکی آمده، همان است که در فیلم و در خیابان شنیده می‌شود.
یعنی برای یک فارسی‌زبان انتخاب اخبار دو بار خرج دارد: هم رجیستری که به آن نیاز ندارید، هم واژگانی که تنها لایه‌ای است که برایتان رایگان نیست. این تفاوت را یک انگلیسی‌زبان اصلاً حس نمی‌کند.
در جهت مخالف هم چیزی هست. اردو نوشتاری با همان واژگان لایه فارسی پر است، پس اگر گوشتان با گفتار عادی کار کند، متن اردو تقریباً بی‌هزینه باز می‌شود.
از یک بولتن تا یک خانواده سر میز
بیست کوتاه‌شدگی پرتکرار را به‌عنوان شکل یاد بگیرید، در همان قیافه‌ای که می‌رسند. بعد فیلمی که از قبل دیده‌اید، بدون زیرنویس: محتوا آشناست، پس تمام توجه آزاد است برای صدا.
واژه روزمره را کنار واژه رسمی جمع کنید، چون اخبار هرگز آن یکی را به شما نمی‌دهد. بعد گفت‌وگوی بدون متن در دوزهای کوچک، با پذیرش اینکه از اول فقط بخشی‌اش را می‌گیرید.
و آخرین تخته، دو نفر که وسط حرف هم می‌پرند. هیچ ماده از پیش نوشته‌شده‌ای برای این یکی آماده‌تان نمی‌کند، و به همین دلیل آخر است و نه اول.
دو ساحل
از یک بولتن تا یک خانواده سر میز
هر تخته درباره رجیستر است یا درباره کوتاه شدن صداها. هیچ‌کدام درباره بیشتر گوش دادن نیست، که همان اولین کاری است که هر کسی امتحان می‌کند.
- ۰۱بیست کوتاه‌شدگی پرتکراربه‌عنوان شکل یاد گرفته می‌شوند، در همان قیافه‌ای که می‌رسند
- ۰۲فیلمی که از قبل می‌شناسید، بدون زیرنویسمحتوا آشناست، پس توجه برای صدا آزاد است
- ۰۳واژه روزمره کنار واژه رسمیعمدی جمع می‌شود، چون اخبار هرگز آن یکی را نمی‌دهد
- ۰۴گفت‌وگوی بدون متن، در دوزهای کوچکپذیرفتن بخشی از آن، از اول و نه بعداً
- ۰۵دو نفر که وسط حرف هم می‌پرندآخرین تخته، و آن یکی که هیچ ماده از پیش نوشته‌شده‌ای برایش آماده‌تان نمی‌کند
تخته‌ها به ترتیب مفید شدن چیده شده‌اند و نه به ترتیب سختی. سومی تنها تخته‌ای است که کار واژگانی است، و همان است که بیشتر زبان‌آموزها گمان می‌کنند تمام مسئله است.
پله‌ای که در ایران غایب است
راه معمول برای بستن این فاصله زیرنویس هم‌زبان است: فیلم هندی با زیرنویس هندی. مسئله این است که آن زیرنویس کمیاب است، در حالی که زیرنویس فارسی برای همان فیلم فراوان است.
یعنی پله میانی وجود ندارد و باید از زیرنویس فارسی مستقیم به بدون زیرنویس بروید. تنها چیزی که این پرش را قابل تحمل می‌کند، فیلمی است که داستانش را از قبل می‌دانید.
با چه چیزی کار کنید
فیلمی که قبلاً دیده‌اید، بدون زیرنویس، جای مصرف مداوم ماده تازه را می‌گیرد که به گوش چیزی برای قفل شدن نمی‌دهد. رایگان است، و همان محتوای آشنا چیزی است که توجه را برای صدا آزاد می‌کند.
یک بولتن خبری، به‌عنوان نقطه تقابل، جای این را می‌گیرد که خبر را معیار بگیریم و بقیه را بی‌دقت بدانیم. رایگان است، و پنج دقیقه از هرکدام در یک نشست، تفاوت رجیستر را شنیدنی می‌کند.
بعد از این هشت مورد
برای تصمیم درباره روشن و خاموش بودن زیرنویس روشن، خاموش، یا به همان زبان، و هرکدام کجا کمک می‌کند همان انتخاب را باز می‌کند. برای بستن فاصله میان صدای کلاس و آدمی که عادی حرف می‌زند رسیدن به سرعت واقعی کار می‌کند، و برای انتخاب اینکه چه ببینید و حین دیدن چه کنید فیلم و سریال: انتخاب آنچه می‌بینید، و کاری که حینش می‌کنید.
واژه‌های روزمره‌ای که در این صداها می‌آیند در دو لایه واژگان، و آن یکی که از فارسی آمده جمع شده‌اند، و شکل خطابی که در همین گفت‌وگوها می‌شنوید در سه پله خطاب، و پله‌ای که فحش هم هست.