یکی را انتخاب کنید و یک سال در آن بمانید. معیار ایرلندی فقط نوشتاری است و معیار گفتاری وجود ندارد، و همین وضعیت را از فارسی میشناسید: صورتی که مینویسید و صورتی که میگویید یکی نیستند.
هشت مورد زیر همان سه گویش و همان چیزی هستند که میانشان واقعاً فرق میکند.
- سه گویش هست: مانستر و کانات و اولستر.
- Conas atá tú در جنوب و Cén chaoi a bhfuil tú در غرب هر دو یعنی حالت چطور است.
- مانستر تکیه را دیرتر در واژه میگذارد.
- معیار نوشتاری فقط برای نوشتار است.
- کانات میانه است و بیشتر رسانه از آن میآید.
- اولستر نزدیکترین به گیلیک اسکاتلندی است.
- املا و دستور نوشتاری میان هر سه مشترک است.
- آنچه فرق میکند کوتاه است و دقیقاً همان صدای زبان است.
الناز در دوبلین ماده درسیاش را از هر جایی برمیداشت و لهجهاش از هیچجا درنمیآمد. نه غلط حرف میزد و نه شبیه کسی، و هر بار که جایی میرفت باید دوباره تنظیم میکرد.
جنوب به شمال، و بعد یکراست به اسکاتلند
جای هرکدام بر اساس این است که هر گونه چقدر در همان یک جهت جلو رفته. ریل دم ساحل تمام نمیشود، و همین چیزی است که بیشتر توصیفها جا میاندازند.
مانستر سر جنوبی است: تکیه روی مصوت بلندی دیرتر در واژه میرود و پایانههای فعلی بیشتری زنده ماندهاند. کانات پیشفرض معمول زبانآموزهاست: بیشتر رسانه، بزرگترین منطقه ایرلندیزبان، و تکیه روی هجای اول.
اولستر ویژگیهایی با نشانه بعدی مشترک دارد که هیچکدام از آن دو تای اول ندارند. و گیلیک اسکاتلندی نشانه آخر است: بهعنوان زبان دیگری شمرده میشود، و پیوستار بدون مرز به آن رسیده بود.
هر کسی به هر دو زبان علاقه دارد باید از سر شمالی ایرلندی شروع کند، چون قدم بعدی از آنجا خیلی کوتاهتر است. شروع کردن از جنوب و اضافه کردن گیلیک اسکاتلندی بعداً، یعنی همان سفر را دو بار رفتن.
هر چیز مشترک، در برابر فهرست کوتاهی که نیست
دو کفه برابرند چون ستون چپ بزرگتر است و ستون راست همان چیزی است که یک مبتدی واقعاً باید با آن کنار بیاید. هر دو خوانش درستاند.
ستون چپ: دستگاه املا، کاملاً؛ معیار نوشتاری و دستورش؛ اکثریت قاطع واژگان؛ و فهم متقابل در هر دو جهت. گویشوری از هر کدام، آنچه گویشوری از دیگری مینویسد را میخواند.
ستون راست: اینکه کدام مصوتها بلندند و تکیه کجا میافتد؛ اینکه چند پایانه پرکاربرد چطور تلفظ میشوند؛ دستهای واژه روزمره، منطقه به منطقه؛ و مشتی شکل فعلی، که در جنوب بیشترند.
ستون راست کوتاه است و همان صدای زبان است، و به همین دلیل رژیم مخلوط در سال اول بیشتر از اندازهاش خرابی میکند. هیچچیز در سمت چپ به خطر نمیافتد، هرکدام را که انتخاب کنید.
همین وضعیت را در زبان خودتان دارید
فارسی هم معیاری دارد که برای نوشتار تعریف شده و گونههایی که گفته میشوند، و شما بیفکر میانشان جابهجا میشوید. یعنی ایده اینکه یک معیار میتواند فقط نوشتاری باشد برایتان بدیهی است.
چیزی که فرق میکند این است که در فارسی یک گونه گفتاری هم عملاً معیار شده و در ایرلندی نشده. یعنی انتخاب واقعاً به دوش شماست، و اگر انتخابش نکنید ماده درسی بهجای شما و بهصورت تصادفی انتخابش میکند.
قاعده عملی ساده است: یکی را انتخاب کنید، رژیم شنیداری یک سال را از همان یکی بگیرید، و بقیه را بعد از آن اضافه کنید. فهم هر سه از اول هم میآید و تولید است که یکدست میخواهد.
در این انتخاب چه چیزی در میان است
هر چیز مشترک، در برابر فهرست کوتاهی که نیست
دو کفه برابرند چون ستون چپ بزرگتر است و ستون راست همان چیزی است که یک مبتدی واقعاً باید با آن کنار بیاید. هر دو خوانش درستاند.
- مشترک میان هر سهگویشوری از هر کدام، آنچه گویشوری از دیگری مینویسد را میخواند
- دستگاه املا، کاملاً
- معیار نوشتاری و دستورش
- اکثریت قاطع واژگان
- فهم متقابل، در هر دو جهت
- بسته به منطقه فرق میکندکمدامنه، و دقیقاً جایی که یک مبتدی آسیبپذیرترین است
- اینکه کدام مصوتها بلندند و تکیه کجا میافتد
- اینکه چند پایانه پرکاربرد چطور تلفظ میشوند
- دستهای واژه روزمره، منطقه به منطقه
- مشتی شکل فعلی، که در جنوب بیشترند
ستون راست کوتاه است و همان صدای زبان است، و به همین دلیل رژیم مخلوط در سال اول بیشتر از اندازهاش خرابی میکند. هیچچیز در سمت چپ به خطر نمیافتد، هرکدام را که انتخاب کنید.
با چه چیزی کار کنید
رادیو منطقه ایرلندیزبان جای گشتن دنبال ضبطها و امیدوار بودن به اینکه از یک جا آمده باشند را میگیرد. پخشش رایگان است، از ۱۹۷۲ روی آنتن است، و استودیوهایش در مناطق مختلفاند.
یک رژیم صوتی تکگویشی جای گوش دادن به هر چیزی که توصیه شده را میگیرد، که در بیشتر زبانها توصیه خوبی است. رایگان است، و فقط به قیمت مقداری ماده که در حالت دیگر از آن لذت میبردید تمام میشود.
بعد از این هشت مورد
چون انتخاب یک گونه تصمیم اصلی است، چه چیزی واقعاً میان لهجهها عوض میشود، و کدام را یاد بگیریم همان تصمیم را باز میکند. برای جای تکیه که میان این سه فرق میکند کدام هجا را بزنید، و هجای غلط چطور واژه را عوض میکند کمک میکند، و برای رسیدن به گفتار واقعی هر گویشی که بگیرید رسیدن به سرعت واقعی.
همان تقسیم نوشتاری و گفتاری در زبان خودتان در چند قاعده، و نه یک واژگان دوم آمده، و املایی که میان هر سه گویش مشترک است در نیمی از حروف برچسب همخوان کنارشان هستند.