آموزش گرامر ژاپنیژاپنی

۰۱ هشت چیزی که نقش را در جمله می‌گویند

• 私は本を読みます یعنی من کتاب می‌خوانم، با ذره روی هر بخش.
• は موضوع را علامت می‌زند و が فاعل را، و این دو یکی نیستند.
• を مفعول را علامت می‌زند، دقیقاً مثل «را» فارسی.
• فعل ته جمله می‌آید و زمان و نفی و ادب روی انتهایش سوارند، همه در یک رشته هجا.
• صورت て جمله‌ها را به هم وصل می‌کند و جای «و» را می‌گیرد.
• واژه شمارشی با شمرده‌شده عوض می‌شود: 一本 و 一枚 و 一人.
• たら شرطی معمولی است و در گفتار روزمره بیشتر از بقیه می‌آید.
• هرچه از قبل معلوم باشد حذف می‌شود، و جمله بدون آن هم کامل است.

مینا در بابل جمله‌ای ساخت و به‌جای を از が استفاده کرد. جمله دستوری بود و معنایش عوض شده بود، و طرف مقابل جواب داد بی‌آنکه چیزی بگوید. همان نوع خطاست که هیچ‌وقت گزارش نمی‌شود، چون جمله غلط به گوش نمی‌آید و فقط چیز دیگری می‌گوید.

۰۲ حلقه‌ای که بی‌سروصدا می‌شکند

چهار چیز باید در یک جمله ژاپنی بسته شوند: اینکه جمله درباره چیست، ذره روی هر بخش، آنچه حذف شده، و فعل در انتهای مطلق که زمان و نفی و ادب را در همان هجاها حمل می‌کند.

حلقه دوم همان است که می‌شکند و بی‌سروصدا هم می‌شکند: ذره غلط جمله‌ای دستوری تولید می‌کند که چیز دیگری می‌گوید، و هیچ‌کس برای تصحیحش نمی‌ایستد. این تنها حلقه‌ای است که خطایش شکل خطا ندارد.

حلقه سوم برای فارسی‌زبان نیمه‌آشناست: فارسی هم فاعل را حذف می‌کند و از فعل بازسازی می‌شود. ژاپنی بیشتر حذف می‌کند و از فعل هم بازسازی نمی‌شود، پس بازسازی از نوبت‌های قبلی گفت‌وگو می‌آید و نه از خود جمله.

۰۳ は و が درباره فاعل و مفعول نیستند

انتخاب میان این دو چیزی را دنبال می‌کند که هیچ قاعده دستوری‌ای حلش نمی‌کند: اینکه جمله درباره چیست، و اینکه آن چیز تازه است یا از قبل در گفت‌وگو بوده.

وقتی چیزی از قبل در جریان باشد و جمله درباره‌اش باشد، は می‌آید و بقیه جمله درباره‌اش نظر می‌دهد. وقتی تازه باشد و بخواهید موضوعش کنید، اولین بار が می‌آید و بعد از آن は. وقتی تازه باشد و کاری در جمله بکند، が می‌آید، و همان است که به «چه کسی» جواب می‌دهد.

یک حالت چهارم هم هست: は با تقابل، وقتی چیزی معلوم است و در برابر چیز دیگری گذاشته می‌شود. این جدول گرایش‌ها را توصیف می‌کند و نه قاعده‌ها، و همان یک بند می‌تواند بسته به آنچه پیش از آن آمده میان خانه‌ها جابه‌جا شود.

۰۴ در ایران گرامر ژاپنی با صورت مودب شروع می‌شود

هر دوره ژاپنی که در دسترس شماست با صورت ます شروع می‌کند، چون در کلاس امن است و برای مهمان مناسب. صورت ساده یک سال بعد می‌آید، در حالی که همه ماده واقعی، از کتاب تا زیرنویس، به صورت ساده است.

ایستادن جایی است که یک سال کلاس، شما را برای صحبت با غریبه آماده کرده و برای خواندن هیچ چیزی آماده نکرده. هر جمله‌ای که در یک کتاب می‌بینید صورت ساده دارد، و همان صورت است که سال دوم درس داده می‌شود.

راهش این است که از همان اول هر دو صورت را با هم بردارید و نه پشت سر هم. هزینه‌اش نزدیک صفر است چون یکی از دیگری ساخته می‌شود، و سود اصلی‌اش این است که ماده خواندنی از هفته اول باز می‌شود.

۰۵ دو منبع، و یکی‌شان با صورت ساده شروع می‌کند

راهنمای ژاپنی تِی کیم جای دوره‌ای را می‌گیرد که یک سال صورت مودب یاد می‌دهد و صورت ساده را برای بعد می‌گذارد. تا ۲۰۲۶ رایگان و کامل است و حول صورت ساده چیده شده، که همان چیزی است که این صفحه توصیه‌اش می‌کند.

فرهنگ دستور پایه ژاپنی جای پیوست دستور را می‌گیرد، که هر قاعده را یک بار می‌گوید و چیزی برای مقایسه نمی‌دهد. پولی است، و بر اساس الگو چیده شده با موارد قابل اشتباه کنار هم، که برای は و が تنها چیزی است که کار می‌کند.

۰۶ خطا: یاد گرفتن は و が به‌عنوان یک قاعده

هر کتابی یک قاعده یک‌خطی برای این دو می‌دهد و همان قاعده در نیمی از جمله‌ها جواب می‌دهد. مسئله این است که انتخاب به جمله‌های قبلی بستگی دارد، و هیچ قاعده‌ای که فقط به جمله فعلی نگاه کند نمی‌تواند حلش کند.

راهی که کار می‌کند پنجاه مثال است و نه یک توضیح: یک متن بردارید و هر は و が را با جمله قبلی‌اش کنار هم بگذارید. الگو خودش پیدا می‌شود و بیانش هم لازم نیست.

۰۷ بعد از این هشت مورد

برای دیدن این ذره‌ها در جمله واقعی، مطلبی کمی بالاتر از سطح شما، و اینکه چرا همان‌جا نقطه شیرین است ماده را انتخاب می‌کند. برای اینکه کسی ذره غلط را بگوید یک معلم چقدر می‌ارزد، و چه کاری را تنها می‌شود کرد تنها راه است، و برای نگه داشتن واژه‌های شمارشی ساختن کارتی که یاد بدهد، نه کارتی که روی هم انباشته شود.

پرسش بعدی این است که همان پایانه فعل که ادب را حمل می‌کند چطور انتخاب می‌شود: سه سطح، و اینکه رابطه تعیینشان می‌کند و نه ادب جواب می‌دهد، و واژه‌هایی که این ذره‌ها رویشان می‌نشینند در سه لایه واژگان، و اینکه هرکدام کجا به کار می‌رود.