یک دوجین واژه کوچک هست که پشت اولین واژه جمله صف میبندند و ترتیبشان ثابت است. فارسی هم چند ذره از این جنس دارد و شما ترتیبشان را بیفکر رعایت میکنید، پس ایده صف برایتان تازه نیست؛ خود صف تازه است.
هشت مورد زیر همان صف و همان پلههای احتراماند.
- po و ho ذره احتراماند و ho نرمتر است.
- Kumusta یعنی حال شما چطور است.
- Salamat یعنی متشکرم.
- Opo بله محترمانه است و با po ساخته میشود.
- Ate و Kuya خطاب به خواهر و برادر بزرگتر است و به غریبه هم گفته میشود.
- naman تقابل را علامت میزند و لحن جمله را عوض میکند.
- ذرهها پشت اولین واژه جمله صف میبندند.
- ترتیب غلط بیشتر از نبودشان شنیده میشود.
لاله در کزونسیتی همه ذرهها را بلد بود و در جمله هر بار جای دیگری میگذاشتشان. جملههایش شکسته به گوش میآمد، در حالی که وقتی هیچکدام را نمیگفت فقط خشک به نظر میرسید.
وقتی چند تایشان با هم میرسند، به این ترتیب میرسند
این یک روش نیست. یک نقشه نشستن است: هرکدامشان که حاضر باشند، به همین ترتیب پشت هم میایستند و هرگز به ترتیب دیگری.
اول واژه اول جمله، هر چه باشد، و صف پشتش میچسبد. بعد جفتی که میگوید حالت عوض شده یا هنوز نه. بعد نشانه پرسش، که جمله را بدون جابهجا کردن چیزی به پرسش تبدیل میکند.
بعد احترام، که با بزرگتر و غریبه و هر کسی در جایگاه اختیار، اختیاری نیست. بعد نقل قول، که میگوید دارید ادعای کس دیگری را منتقل میکنید و نه ادعای خودتان را.
بعد «فقط»، که ادعا را کوچک میکند و یک درخواست را به پیشنهاد نرم میکند. بعد «در عوض»، که تقابل با انتظار یا با آنچه تازه گفته شده را علامت میزند. و آخر «معلوم شد که»، که غافلگیری از چیزی است که تازه فهمیدهاید.
تولید کردن ذرههای درست به ترتیب غلط، بیشتر از تولید نکردنشان دیده میشود، چون رشته بههمریخته شکسته به گوش میآید در حالی که جمله برهنه فقط خشک به نظر میرسد.
ذرههایی که فارسی به شما داده، و چیزی که نداده
فارسی هم ذرههایی دارد که پشت عنصر اول میآیند و جایشان آزاد نیست: «که» و «هم» و «دیگه» در گفتار محاوره چنین رفتاری دارند و شما بیفکر درست میچینیدشان.
یعنی ایده اینکه چند واژه کوچک با هم صف میبندند و ترتیبشان معنا ندارد ولی الزامی است، برایتان بدیهی است. یک انگلیسیزبان باید اول قانع شود که چنین چیزی وجود دارد.
چیزی که فارسی نداده خود فهرست است و طولش. دوازده ذره در یک صف ثابت، بیشتر از هر چیزی است که فارسی دارد، و به همین دلیل باید بهصورت یک ترتیب حفظ شود و نه یکییکی.
پلههای احترام، و در هر پله چه چیزی میچسبد
هر پله چیزی اضافه میکند بهجای اینکه جایگزینش کند، پس بالای نردبان همان پایین است بهعلاوه سه تصمیم.
با دوستهای همسن هیچ ذره احترامی نیست، ضمیرها غیررسمیاند و انگلیسی آزادانه قاطی میشود. با کسی کمی بزرگتر ذره احترام ظاهر میشود، و جوابهای بله و خیر هم با آن عوض میشوند.
با غریبه یا هر کسی که ارشد است، ذره در سراسر جمله میآید بهعلاوه خطاب جمع به یک نفر. و با بزرگتر یا در موقعیت رسمی، همه اینها با هم و بهطور یکنواخت، از جمله در جوابهای کوتاه.
خارجیها بابت ایستادن روی پله اشتباه بخشیده میشوند، و دقیقاً به همین دلیل ارزش دارد درست انجام شود: بخشیده شدن و دیده نشدن یکی نیستند.
تا کجای نردبان بالا بروید
پلههای احترام، و در هر پله چه چیزی میچسبد
هر پله چیزی اضافه میکند بهجای اینکه جایگزینش کند، پس بالای نردبان همان پایین است بهعلاوه سه تصمیم.
- ۰۴بزرگتر، یا موقعیت رسمیهمه اینها با هم و یکنواخت، از جمله در جوابهای کوتاهنگهش دارید
- ۰۳غریبه، یا هر کسی که ارشد استذره در سراسر جمله، بهعلاوه خطاب جمع به یک نفردو تا اضافه کنید
- ۰۲کسی کمی بزرگترذره احترام ظاهر میشود، و جوابهای بله و خیر با آن عوض میشوندیکی اضافه کنید
- ۰۱دوستهای همسنبدون ذره احترام، ضمیرهای غیررسمی، و انگلیسی آزادانه قاطیپیشفرض
خارجیها بابت ایستادن روی پله اشتباه بخشیده میشوند، و دقیقاً به همین دلیل ارزش دارد درست انجام شود: بخشیده شدن و دیده نشدن یکی نیستند.
با چه چیزی کار کنید
یک کارت ترتیب برای ذرهها جای واژهنامه الفبایی ته کتاب درسی را میگیرد، که برای این کار دقیقاً به ترتیب اشتباه چیده شده. رایگان است و یک بعدازظهر: هر دوازده تا به ترتیب، هرکدام با یک جمله واقعی.
هلوتاک جای همکلاسیای را میگیرد که خودش هم زبانآموز است. سطح رایگانش کافی است، و متن کنار صدا میگذارد ببینید ذرهها کجا مینشینند.
بعد از این هشت مورد
چون اینها در اولین تبادلها لازم میآیند، چهل عبارتی که یک مبتدی را از یک تبادل واقعی رد میکند همان لحظه را باز میکند. برای شروعهایی که به جایی میرسند هوا و آخر هفته، و شروعهایی که به جایی میرسند کمک میکند، و برای پیدا کردن کسی که با او تمرین کنید پارتنر زبان، و اینکه یک جلسه مفید چطور اداره میشود.
جملهای که این صف پشتش میایستد در سه نشانه، و دو تایشان آن چیزی نیستند که به نظر میرسند ساخته میشود، و صداهایی که این ذرهها را از هم جدا میکنند در هر چیزی که در صداها سخت است، از املا غایب است.