کره‌ای برای هر جای دهان سه صامت انسدادی دارد و فارسی دو تا. محور هم آن چیزی نیست که فکر می‌کنید: واکداری نیست، نفس و فشردگی است. دو صامت فارسی روی این ریل جای اشتباهی می‌نشینند و سومی جایی برای نشستن ندارد.
هشت مورد زیر همان سه دسته و قاعده‌هایی هستند که سر مرز بلوک‌ها اجرا می‌شوند.
هشت چیزی که میان املا و صدا اتفاق می‌افتد
- سه دسته انسدادی هست: ساده، دمیده، و فشرده، و هر سه صدای متفاوتی‌اند.
- محور نفس و فشردگی است و نه واکداری، و فارسی این محور را ندارد.
- صامت پایانی رها نمی‌شود، پس شنیده می‌شود و منفجر نمی‌شود.
- صامت پایانی به بلوک بعدی می‌لغزد، وقتی آن بلوک با مصوت شروع شود.
- صامت‌ها همگون می‌شوند و یک k پیش از m به ng تبدیل می‌شود.
- h با صامت کنارش ادغام می‌شود و صدای دمیده باقی می‌گذارد.
- ㅓ و ㅗ دو مصوت متفاوت‌اند و در فارسی هر دو «اُ» شنیده می‌شوند.
- کره‌ای f و v و z ندارد، پس واژه‌های قرضی با نزدیک‌ترین صدا بازنویسی می‌شوند.
کیانا در ساری واژه‌ای را همان‌طور که نوشته شده خواند و طرف مقابل نگرفت. املا عوض نشده بود و صدا شده بود: صامت پایانی به بلوک بعدی لغزیده بود و یک همگونی هم اتفاق افتاده بود. هر دو قاعده عمومی‌اند و هیچ‌کدام روی کاغذ نوشته نمی‌شوند.
املا واژه را نگه می‌دارد و صدا را بازسازی می‌کنید
هر فریم همان واژه است و املا در هیچ‌کدام عوض نمی‌شود. اول شکل نوشته، که واژه را در همه صورت‌هایش قابل تشخیص نگه می‌دارد. بعد صامت پایانی که به بلوک بعدی می‌لغزد. بعد همگونی صامت‌ها، و بعد ادغام h.
فریم‌ها روی هم انباشته می‌شوند و جایگزین هم نیستند: یک واژه عادی می‌تواند هر سه را همزمان انجام بدهد. چیزی که نمودار نمی‌تواند نشان بدهد این است که املا در هر فریم یکی است، و همان دلیلی است که این طراحی هزینه‌اش را می‌ارزد.
برای شما این آشناست: فارسی هم «را» را «رو» می‌گوید و املا را دست نمی‌زند. تفاوت در این است که در کره‌ای این قاعده‌ها عمومی‌اند و در هر واژه‌ای اجرا می‌شوند، پس باید به‌عنوان قاعده یاد گرفته شوند و نه به‌عنوان استثنا.
سه دسته روی یک ریل که فارسی نمی‌شناسدش
دسته فشرده سفت و کوتاه است و تقریباً هیچ هوایی بعد از رها شدن ندارد. دسته دمیده یک پف هوای روشن دارد و برای فارسی‌زبان ساده‌ترین از این سه است. دسته ساده میان این دو می‌نشیند و میان دو مصوت واکدار می‌شود.
صامت‌های فارسی روی این ریل جای دیگری می‌نشینند، چون محورشان واکداری است و نه نفس. نتیجه‌اش این است که برای دسته سوم قفسه خالی ندارید و آن دسته روی یکی از دو دسته دیگر می‌نشیند و همان‌جا می‌ماند.
همین است که این را سخت می‌کند و نه صرفاً تازه. جفت سخت، ساده در برابر فشرده است و نه دمیده، چون دمیده پف روشنی دارد و از دو تای دیگر جدا می‌شود.
در ایران کره‌ای از سریال می‌آید و کسی سه دسته را جدا نمی‌کند
ورودی کره‌ای در ایران درام است و در درام، بافت همیشه هست. یعنی صامت غلط هر بار فهمیده می‌شود و هیچ‌وقت گزارش نمی‌شود، دقیقاً مثل آهنگ در چینی.
ایستادن جایی است که سال‌ها ورودی می‌گیرید و سه دسته هرگز دو تکه نمی‌شوند، چون تفکیک از شنیدن مکرر نمی‌آید و از تقابل عمدی می‌آید. هیچ ماده‌ای هم این تقابل را نمی‌سازد چون بیشتر منابع آن را در پاورقی می‌گذارند.
کار درست ساختن تمرین است و نه پیدا کردنش: ده جفت واژه که فقط در همان یک صامت فرق دارند، ضبط‌شده از یک گویشور، و فقط شنیدن. کیانا همین ده جفت را ساخت و در سه هفته تفکیک آمد.
یک ریل، سه دسته
سه انسدادی کره‌ای کجا می‌نشینند، و فارسی دوتایش را کجا می‌گذارد
ریل، نفس و فشردگی است و نه واکداری، که همان محوری است که فارسی به کار نمی‌برد، و دو صدای فارسی روی آن جای اشتباهی می‌نشینند.
جای هرکدام بر اساس مقدار نفس و فشردگی است. جای صداهای فارسی تقریبی است و برای نشان دادن عدم تطابق آمده و نه برای تقلید.
- دسته فشردهسفت، کوتاه، و تقریباً بدون هوا بعد از رها شدن
- ب فارسیواکدار، که محوری است که کره‌ای اینجا به کار نمی‌برد
- دسته سادهمیان آن دو، و میان دو مصوت واکدار
- پ فارسیبدون نفس روشن، و در هر جای واژه یکسان
- دسته دمیدهیک پف هوای روشن، و ساده‌ترین این سه برای فارسی‌زبان
دو نشانه فارسی همان دلیلی هستند که این سخت است و نه صرفاً تازه. فارسی‌زبان قفسه خالی‌ای برای دسته سوم ندارد، پس آن دسته روی یکی از دو تای دیگر می‌نشیند و همان‌جا می‌ماند.
دو ابزار، و یکی‌شان را باید خودتان بسازید
Praat جای داوری درباره تولید خودتان با گوش را می‌گیرد، وقتی همان تمایز چیزی است که ندارید. تا ۲۰۲۶ رایگان و آزاد است، و تاخیری که این سه دسته را از هم جدا می‌کند روی طیف‌نگاشت دیدنی است، پس چیزی که نمی‌شنوید را می‌بینید.
تمرین جفت کمینه برای سه دسته جای تمرین بلند گفتن صداها را می‌گیرد، که تولیدی را تمرین می‌دهد که هنوز نمی‌توانید بررسی‌اش کنید. رایگان است و باید ساخته شود، چون بیشتر منابع این تقابل را به‌عنوان پاورقی رد می‌کنند.
خطا: خواندن واژه از روی املا
املای کره‌ای منظم است و همین باعث می‌شود آدم فکر کند همان‌طور خوانده می‌شود که نوشته شده. مسئله این است که املا عمداً واژه را نگه می‌دارد و نه صدا را، و قاعده‌های مرزی بین این دو می‌نشینند.
پس هر واژه تازه باید یک بار شنیده شود، حتی وقتی مطمئنید می‌دانید چطور گفته می‌شود. همان یک بار، سه قاعده مرزی را که در آن واژه اجرا شده‌اند نشان می‌دهد.
بعد از این هشت مورد
برای جدا کردن جفت‌هایی که هنوز یکی می‌شنوید، ship و sheep: تمرین گوش روی یک صدا در هر بار همان روش را می‌دهد و برای این سه دسته تنها روش است. برای دیدن صداها به‌صورت نشانه یک نشانه برای هر صدا، تا واژه ناآشنا گفتنی شود کار می‌کند، و برای اینکه کسی بگوید کدام دسته غایب است یک معلم چقدر می‌ارزد، و چه کاری را تنها می‌شود کرد.
پرسش بعدی این است که همین قاعده‌های مرزی روی کدام بلوک‌ها اجرا می‌شوند: الفبایی که در یک عصر خوانده می‌شود، و بلوکی که هجاست جواب می‌دهد، و پایانه‌هایی که این مرزها را می‌سازند در ذره‌ها، فعل ته جمله، و پایانه‌ای که رابطه را می‌گوید.