سه تا از چهار تله معروف تلفظ ترکی برای شما تله نیستند: c همان ج است، ç همان چ و ş همان ش. تکیه هم مثل فارسی روی هجای آخر است. چیزی که میماند دو حرف است و هشت مصوت.
هشت مورد زیر همان دو حرف، همان هشت مصوت و همان عادتی هستند که باید کنار گذاشته شود.
- ı همان i نیست و یک حرف دیگر است.
- ğ صامت نیست و مصوت پیش از خودش را کش میدهد.
- c همان ج است و ç همان چ.
- ş همان ش است.
- هر حرف یک صدا دارد و هیچ حرف خاموشی در کار نیست.
- تکیه معمولاً روی هجای آخر است، مثل فارسی.
- ترکی هشت مصوت دارد و فارسی شش تا.
- عادت ندیده گرفتن مصوتها از فارسی میآید و اینجا گران تمام میشود.
سمیرا در تبریز اولین جلسهاش را با فهرست تلهها شروع کرد و تا آخر همان جلسه هر پنج حرف را درست میخواند. شش ماه بعد هنوز evde و evda را یکی میشنید، و هیچکس هم به او نگفته بود که این دومی اصلاً مسئله تلفظ نیست.
املا و دستگاه صوتی، دو کفه
الفبای ترکی در ۱۹۲۸ برای همین زبان طراحی شد و نه به ارث رسید. یک حرف، یک صدا، بدون حرف خاموش، بدون چیزی که به دلایل تاریخی دوتا نوشته شود، و تکیه روی هجای آخر با یک فهرست کوتاه استثنا.
کفه دیگر مال گوش شماست و خواندن هیچ کمکی به آن نمیکند. هشت مصوت، ı که فارسی اصلاً ندارد، دو مصوت پیشین گرد، و شنیدن اینکه یک پایانه کدامیک از آن هشت تا را کپی کرده.
کفه راست تلفظ به معنای معمولیاش نیست. ورودی دستور است، چون هماهنگی ویژگیهای مصوت را کپی میکند، پس کسی که آن هشت تا را نمیشنود نمیتواند از پایانههایی که دارد میشنود استفاده کند.
عادتی که فارسی به شما داده و اینجا باید بگذاریدش کنار
فارسی مصوت کوتاه را نمینویسد، پس خواننده فارسی یاد گرفته آنها را از روی واژه حدس بزند و سریع رد شود. این عادت خواندن فارسی را سریع میکند و شنیدن ترکی را خراب.
در ترکی هر مصوت نوشته میشود و تفاوت میانشان دستوری است. یعنی دقیقاً همان چیزی که در فارسی میشود ندیده گرفت، اینجا همان چیزی است که باید شنیده شود.
و یک نکته تاریخی که این را ملموس میکند: ترکی پیش از ۱۹۲۸ با همین خط فارسی نوشته میشد و همان موقع هم مصوتهایش را نمینوشت. الفبای تازه دقیقاً برای حل همین ساخته شد، و چیزی که برای شما آشناست نسخه قدیمی است.
تلههای معروف، و دستگاهی که زیرشان است
بالای خط چیزهایی است که در یک ساعت حل میشوند و در اولین جلسه هم گفته میشوند: ı حرف دیگری است، c همان ج است، و ğ صامت نیست و مصوت جلویش را کش میدهد.
زیر خط چیزی است که یک فصل وقت میبرد: هشت مصوت روی سه ویژگی، شنیدن ı جدا از i، دو مصوت پیشین گرد، فهرست استثناهای تکیه بهعنوان یک مجموعه، و واژههای قرضی که قواعد املا را نادیده میگیرند.
خط آب درباره چیزی است که یک جلسه پوشش میدهد و نه یک نسبت اندازهگیریشده. چیزی که قطعی است این است که نیمه بالا خواندنی است و نیمه پایین نیست، و املای صادق دقیقاً به همین دلیل زبانآموزی میسازد که زود دست از کار روی تلفظ میکشد.
درباره چه چیزی هشدار میدهند
تلههای معروف، و دستگاهی که زیرشان است
هرچه بالای خط است در یک ساعت حل میشود و هرچه زیر آن است یک فصل وقت میبرد، و فقط نیمه بالا در اولین جلسه میآید.
- ı حرف دیگری استدربارهاش هشدار میدهند، و باز هم معمولاً i عادی خوانده میشود
- c همان ج فارسی استیک بار گفته میشود و در ذهن میماند
- ğ صامت نیستمصوت جلویش را کش میدهد و خودش ساکت میماند
- هشت مصوت روی سه ویژگیپیشین یا پسین، گرد یا نه، بالا یا پایین
- شنیدن ı جدا از iتمایزی که فارسی هیچجا نمیسازد
- دو مصوت پیشین گردصداهای تازه، و همانهایی که هماهنگی جفتشان میکند
- استثناهای تکیه، بهعنوان یک مجموعهنام مکانها و انگشتشماری پسوند، و قاعدهمندند
- قرضهایی که قواعد املا را نادیده میگیرندتنها جایی که یک الفبای صادق از صداقت میافتد
خط آب درباره چیزی است که یک جلسه پوشش میدهد و نه یک نسبت اندازهگیریشده. چیزی که قطعی است این است که نیمه بالا خواندنی است و نیمه پایین نیست، و املای صادق به همین دلیل زبانآموزی میسازد که زود دست از کار روی تلفظ میکشد.
و اگر ترکی آذری بلد باشید
هشت مصوت از قبل در دهان شماست و ı هم همینطور. یعنی کفه راست ترازو برای شما تقریباً خالی است، و چیزی که میماند فهرست کوتاه جاهایی است که ترکی استانبولی مصوت دیگری انتخاب کرده.
با چه چیزی کار کنید
یک جدول مصوت با هر سه ویژگی علامتخورده، جای یاد گرفتن مصوتها بهشکل الفبا را میگیرد، که همان شبکهای را پنهان میکند که یادگیریشان را ممکن میکند. رایگان است، و نسخه بهدردبخورش جفتهای هماهنگی را در ستون میگذارد.
Forvo جای آن یک دکمه صدا در مدخل فرهنگ لغت را میگیرد، که یک صدا در یک روز است. رایگان است، و ارزشش روی جفتهای کمینه است و نه روی واژه تازه.
بعد از این هشت مورد
چون تمام کار روی مصوتهاست، بیست مصوتی که انگلیسی میشنود و بیشتر زبانها نمیشنوند همان مسئله را در زبان دیگری باز میکند. برای دو حرفی که واقعاً تازهاند th و r و آن چند صدایی که برای هر زبانآموزی دردسرند روش را میدهد، و برای فهرست استثناهای تکیه کدام هجا را بزنید، و هجای غلط چطور واژه را عوض میکند.
دلیل اینکه شنیدن این هشت مصوت کار دستور است در هشت شکل یک پایانه، و نیمی از آن مال صامتهاست توضیح داده شده، و کاری که گوش با واژه بلند میکند در واحدی که میرسد یک واژه نیست.