فعل ته جمله، مفعول معین با یک نشانه، و برجسته‌سازی در جای پیش از فعل: هر سه کار را فارسی هم همین‌طور می‌کند. آن یکی که نمی‌کند، جمله وصفی است، و تمام هزینه گرامر ترکی برای شما همان‌جاست.
هشت مورد زیر آن سه چیز رایگان و آن یک چیز گران را از هم جدا می‌کنند.
- Ben eve gidiyorum: فعل آخر می‌آید، مثل فارسی.
- Ali kitabı okudu: پایانه روی kitap همان کاری را می‌کند که «را» در فارسی.
- واژه درست پیش از فعل، همان است که جمله درباره‌اش است.
- var و yok جای «هست» و «نیست» را می‌گیرند و فعل داشتن جدا ندارد.
- Gelirsem یعنی اگر بیایم، و شرط داخل خود فعل نوشته می‌شود.
- okuduğum kitap یعنی کتابی که خواندم، و پیش از اسم می‌نشیند.
- ضمیر موصولی وجود ندارد، پس چیزی برای آویختن جمله وصفی نیست.
- Türkçe biliyor musun پرسش را با یک ذره جدا می‌سازد، نه با جابه‌جایی.
آرش در تهران دو ماه روی ترتیب واژه‌ها وقت گذاشت، چون کتاب انگلیسی‌زبانش با همان شروع کرده بود. برای او آن دو ماه هیچ چیزی اضافه نکرد: فارسی از قبل فعل را ته جمله می‌گذارد و او هرگز روی این خطا نکرده بود.
یک جمله، چهار تعهد
جمله ترکی نیمه‌برنامه‌ریزی‌شده از دهان بیرون نمی‌آید. اول باید بدانید کدام فعل تمامش می‌کند؛ همان که آخر گفته می‌شود ولی اول دانسته می‌شود و همه‌چیز دورش چیده می‌شود.
دوم جای پیش از فعل، که تعیین می‌کند جمله درباره چیست. سوم اینکه کدام جمله کدام اسم را وصف می‌کند، که باید ساخته و جلوی اسم گذاشته شود. چهارم پایانه حالت روی هر اسم، که باقاعده است و نقش‌ها را حمل می‌کند.
حلقه دوم باز کشیده شده چون تنها حلقه‌ای است که شکستنش صدا نمی‌دهد. بی‌استفاده گذاشتنش جمله‌های درست با تاکید صاف تولید می‌کند، که کسی تصحیحش نمی‌کند و همه می‌شنوندش.
سه ردیف که فارسی از قبل پر کرده
جای فعل رایگان است. نشانه مفعول معین رایگان است، چون «را» دقیقاً همان کار را می‌کند و شما هرگز لازم نبوده یاد بگیرید کِی بیاید. و جای برجسته‌سازی هم رایگان است: فارسی هم همان جای پیش از فعل را برای همین کار نگه داشته.
یعنی سه ردیف از پنج ردیف مقایسه، برای شما دو ستون یکسان دارند. کتابی که برای انگلیسی‌زبان نوشته شده این سه را مفصل توضیح می‌دهد، چون برای آن خواننده هر سه تازه‌اند.
هزینه واقعی جای دیگری است. فارسی جمله وصفی را با «که» بعد از اسم می‌آورد و ترکی همان را به یک صفت تبدیل می‌کند و جلوی اسم می‌گذارد. okuduğum kitap یعنی کتابی که خواندم، و ترتیبش دقیقاً برعکس فارسی است.
و چون ضمیر موصولی وجود ندارد، چیزی برای آویختن آن جمله هم نیست. یعنی نمی‌شود وسط جمله تصمیم گرفت که وصفی لازم است؛ باید پیش از باز کردن دهان ساخته شده باشد.
چیزهایی که شکل فارسی ندارند ولی ارزان‌اند
var و yok جای «هست» و «نیست» را می‌گیرند و ترکی فعل داشتن جدا ندارد. یعنی مالکیت هم با همین دو ساخته می‌شود، و همین یک جفت جای یک باب کامل کتاب را می‌گیرد.
شرط داخل خود فعل نوشته می‌شود: Gelirsem یعنی اگر بیایم. و پرسش با یک ذره جدا ساخته می‌شود که بعد از فعل می‌آید: Türkçe biliyor musun، بدون هیچ جابه‌جایی در ترتیب.
یک جمله، دو دستگاه
هر زبان کار را کجا می‌گذارد
هر ردیف کاری است که هر دو زبان انجامش می‌دهند. تفاوت در این است که کدام بخش جمله دارد حملش می‌کند.
دو ردیفی که هر دو ستونشان یک چیز می‌گویند، دلیل این‌اند که ترکی برای یک فارسی‌زبان از آنچه هر کتابی فرض می‌کند ارزان‌تر است. ردیف سوم جایی است که تمام هزینه در آن جمع شده.
با چه چیزی کار کنید
گرامر مرجع گوکسل و کرسلیک جای ضمیمه گرامر کتاب درسی را می‌گیرد، که یک قاعده را یک بار می‌گوید و دامنه‌اش را هرگز نشان نمی‌دهد. پولی است، و یک نسخه‌اش سال‌ها کار می‌کند.
سریال ترکی با زیرنویس ترکی جای جمله‌های ساختگی کتاب را می‌گیرد، که کوتاه‌تر و مرتب‌تر از جمله‌های واقعی‌اند. تقریباً رایگان است، و نکته‌اش برای بیننده ایرانی این است که همان سریال‌هایی که سال‌ها دوبله دیده شده‌اند، بدون دوبله ماده درسی‌اند.
خطا: خواندن کتابی که برای خواننده دیگری نوشته شده
کتاب انگلیسی‌زبان ترتیب فصل‌ها را بر اساس آنچه برای انگلیسی‌زبان تازه است می‌چیند، و ترتیب واژه اولین فصلش است. برای شما آن فصل خبر نیست و فصل جمله وصفی، که معمولاً دیر می‌آید، تمام کار است.
ترتیب درست برای شما این است: جمله وصفی از هفته اول، و ترتیب واژه فقط به‌اندازه یک بار خواندن. دو ماهی که آرش خرج کرد، همان دو ماهی بود که باید صرف صفت‌های فعلی می‌شد.
بعد از این هشت مورد
چون تفاوت اصلی در همین ساخت است، who و which و that، و اینکه ویرگول کجا می‌رود همان ساخت را در زبانی نشان می‌دهد که مثل فارسی بعد از اسم می‌آوردش. برای دیدن اینکه یک زبان کجا اصرار دارد جایی که انگلیسی اصرار می‌کند، و جایی که دستتان را باز می‌گذارد کمک می‌کند، و برای نقل قول که در ترکی هم پایانه‌ای است عقب بردن حرف کسی به اندازه یک پله در زمان.
پایانه‌هایی که این نقش‌ها را حمل می‌کنند در جایگاه‌ها را یاد بگیرید، نه پایانه‌ها را چیده شده‌اند، و شکلی که هرکدام می‌گیرند در هشت شکل یک پایانه، و نیمی از آن مال صامت‌هاست.