ویتنامی هیچ‌چیز روی خود واژه علامت نمی‌زند و همه‌چیز را با یک واژه جدا علامت می‌زند. از چهار دستگاهی که این بار را برداشته‌اند، دو تایش را فارسی از قبل به شما داده، و یکی‌شان همان است که برای یک انگلیسی‌زبان از همه سخت‌تر است.
هشت مورد زیر همان چهار دستگاه‌اند.
- Tôi ăn cơm یعنی من برنج می‌خورم، و هیچ واژه‌ای در آن صرف نشده.
- đã و đang و sẽ زمان را علامت می‌زنند و اختیاری‌اند.
- طبقه‌بندها con و cái و người هستند و هنگام شمردن لازم می‌آیند.
- صفت بعد از اسم می‌آید، مثل ترکیب اضافی فارسی.
- không هم نفی است و هم پرسش بله و خیر می‌سازد.
- của مالکیت را علامت می‌زند.
- فارسی هم طبقه‌بند دارد: «سه تا کتاب» و «پنج نفر آدم».
- ضمیرها واژه‌های خویشاوندی‌اند و پیش از جمله انتخاب می‌شوند.
سحر در هوشی‌مین جدول ضمیرها را حفظ کرده بود و باز هم سر هر جمله مکث می‌کرد. مسئله حفظ نبود؛ باید تصمیم می‌گرفت نسبت خودش با طرف مقابل چیست، و آن تصمیمی بود که فارسی هرگز از او نخواسته بود.
چهار دستگاه، که هیچ‌کدام بدون آن سه تای دیگر کار نمی‌کند
زبانی که صرف ندارد باید همان اطلاعات را جای دیگری بگذارد. اینجا جایی است که رفته، و هر تکه‌اش طوری بریده شده که به بقیه بخورد.
اول ترتیب واژه: وصف‌ها بعد از اسم می‌آیند و ترتیب داخل یک عبارت تقریباً ثابت است. دوم طبقه‌بندها: هنگام شمردن یا اشاره کردن لازم‌اند و وقتی کلی حرف می‌زنید می‌افتند.
سوم نشانه‌های اختیاری: زمان و نمود و وجه، و همه‌شان به‌محض اینکه چیز دیگری همان را بگوید می‌افتند. چهارم انتخاب ضمیر: واژه‌های خویشاوندی که پیش از شروع جمله تعیین می‌کنند شما نسبت به آن آدم چه کسی هستید.
سه تا از این چهارتا مجموعه‌های بسته‌اند که در یک صفحه جا می‌شوند. چهارمی تصمیمی درباره یک رابطه است، و به همین دلیل همان است که آدم‌ها را متوقف می‌کند و نه همان که فراموشش می‌کنند.
دو تکه‌ای که فارسی از قبل داده
وصف بعد از اسم می‌آید و این دقیقاً کاری است که ترکیب اضافی فارسی می‌کند. یک انگلیسی‌زبان باید عادت وارونه‌اش را بشکند و شما هیچ عادتی برای شکستن ندارید.
و طبقه‌بند هم تازه نیست. فارسی «سه تا کتاب» و «پنج نفر آدم» و «دو دانه سیب» می‌گوید، و همان کاری را می‌کند که con و cái و người در ویتنامی. تعدادشان اینجا بیشتر است و انتخابشان دقیق‌تر، ولی ایده اینکه عدد بدون طبقه‌بند لخت است، برای شما بدیهی است.
یک انگلیسی‌زبان این دو را دو فصل کامل می‌خواند. شما هر دو را در یک نشست می‌بندید، و بودجه‌ای که آزاد می‌شود باید برود روی ضمیرها.
همان فعل، در پنج نقطه از زمان
ستون میانی را طولی بخوانید: هر بار همان واژه است. هر چیزی که دارد کار می‌کند در ستون سوم است و بیشترش اختیاری.
«پارسال» یک واژه زمان است و چیز دیگری لازم ندارد؛ نشانه انجام‌شده به‌محض گفتن سال می‌افتد، و نگه داشتنش رایج‌ترین عادت خارجی‌هاست. «امروز صبح» نشانه انجام‌شده می‌گیرد اگر خبر بودنش نکته باشد، و نه صرفاً به این دلیل که رویداد گذشته است.
«هنوز در جریان» نشانه استمراری می‌گیرد، که تنها نشانه‌ای است که به‌ندرت می‌افتد، چون هیچ‌چیز دیگری در جمله حملش نمی‌کند. «همین حالا» هیچ‌چیز نمی‌گیرد: فعل برهنه همان حال است و اضافه کردن هر چیزی به آن ادعای دیگری می‌سازد.
«فردا» یا نشانه آینده می‌گیرد یا فقط خود «فردا»؛ هر دو عادی‌اند، و به کار بردن هر دو با هم جمله‌ای است که یک زبان‌آموز می‌نویسد. دستگاه زمان دستوری روی هر فعلی یک انتخاب تحمیل می‌کند؛ این ترتیب برعکس است و سکوت حالت بی‌نشان است و نه خطا.
فعل هرگز عوض نمی‌شود
همان فعل، در پنج نقطه از زمان
ستون میانی را طولی بخوانید: هر بار همان واژه است. هر چیزی که دارد کار می‌کند در ستون سوم است و بیشترش اختیاری.
- پارسالیک واژه زمان، و هیچ‌چیز دیگرنشانه انجام‌شده به‌محض گفتن سال می‌افتد؛ نگه داشتنش رایج‌ترین عادت خارجی‌هاست
- امروز صبحنشانه انجام‌شده، اگر خبر باشدوقتی به کار می‌رود که تمام شدن نکته باشد، نه صرفاً چون رویداد گذشته است
- هنوز در جریاننشانه استمراریتنها نشانه‌ای که به‌ندرت می‌افتد، چون هیچ‌چیز دیگری در جمله حملش نمی‌کند
- همین حالاهیچ‌چیزفعل برهنه همان حال است، و اضافه کردن هر چیزی ادعای دیگری می‌سازد
- فردانشانه آینده، یا فقط فرداهر دو عادی‌اند؛ به کار بردن هر دو با هم جمله‌ای است که یک زبان‌آموز می‌نویسد
دستگاه زمان دستوری روی هر فعلی یک انتخاب تحمیل می‌کند. این ترتیب برعکس است: هر نشانه ادعایی است که عمداً می‌کنید، و سکوت حالت بی‌نشان است و نه خطا.
با چه چیزی کار کنید
تاتوئبا جای آن سه جمله نمونه‌ای را می‌گیرد که کتاب درسی برای هر نکته دستوری چاپ می‌کند. رایگان و با مجوز باز است، و بر اساس واژه جست‌وجو می‌شود، که همان چیزی است که جابه‌جایی طبقه‌بند را یاد می‌دهد.
یک جدول ضمیر با نام آدم‌های واقعی رویش، جای جدول ضمیر ته کتاب را می‌گیرد، که هرگز نمی‌گوید کدام خانه‌اش شمایید. رایگان است، و هر بار که آدم‌های اطرافتان عوض شوند باید دوباره کشیده شود.
بعد از این هشت مورد
چون تمام بار روی ترتیب است، جایی که انگلیسی اصرار می‌کند، و جایی که دستتان را باز می‌گذارد همان دستگاه را در زبانی نشان می‌دهد که نیمی از بار را روی صرف گذاشته. برای زمان که اینجا اختیاری است کدام شکل فعل، و هرکدام درباره زمان چه می‌گوید کمک می‌کند، و برای اینکه کدام واژه کنار کدام می‌نشیند کدام واژه‌ها را انگلیسی کنار هم می‌گذارد، و کدام‌ها را هرگز.
واژه‌های خویشاوندی که ستون چهارم را می‌سازند در نیمی از واژگان از اجزا ساخته شده، و اجزا تکرار می‌شوند آمده‌اند، و آهنگی که هر هجای این جمله‌ها را می‌سازد در آهنگ سه چیز است با هم، و زیر و بمی فقط یکی‌شان است.