خطایی که سالها میماند خطای سختی نیست، خطایی است که هیچوقت به توجه شما نرسیده. پرتکرارترینش برای یک فارسیزبان he است به جای she، و شکل درستش my sister said she had forgotten her badge است، با دو ضمیر مونث پشت هم که فارسی هیچکدامشان را از شما نخواسته بود.
«او» در فارسی هر دو است. یعنی در سی سال حرف زدن، حتی یک بار لازم نشده جنسیت را در ضمیر انتخاب کنید، و حالا باید در وسط جمله انگلیسی انتخابش کنید بدون آنکه هیچ عادتی پشتش باشد. شنونده انگلیسیزبان هم تصحیحتان نمیکند، چون he درباره یک زن را لغزش زبانی میشنود نه خطای گرامری، و در ذهنش تصحیحش میکند و ادامه میدهد.
هشت جمله که خطاهای زیر آب را برمیدارند
نگار در تبریز دانشجوی دکتری مهندسی مواد است، مقالهاش را به انگلیسی مینویسد و در جلسه گروه هم انگلیسی حرف میزند. هشت سطر زیر، هشت جایی است که فارسی یک شکل دارد و انگلیسی دو تا.
- my sister said she had forgotten her badge. ضمیر و صفت ملکی هر دو با جنسیت مرجعشان میخوانند، نه با جنسیت گوینده.
- the office opens at eight. سوم شخص مفرد در حال ساده s میگیرد. فارسی شناسه دارد و به همین دلیل حذف این s اصلاً حس نمیشود.
- the results are on the board. جمع بیجان در انگلیسی فعل جمع میگیرد و استثنای فارسی را ندارد.
- two pieces of advice. واژه advice شمردنی نیست و جمع بسته نمیشود. همین درباره information و equipment و furniture هم صادق است.
- people are waiting outside. واژه people خودش جمع است و فعل جمع میگیرد، و شکل peoples چیز دیگری است.
- he explained the rule to me. فعل explain مفعول غیرمستقیم را بدون to نمیپذیرد، برخلاف tell و give.
- she is thirty years old. فارسی سن را با داشتن میسازد و انگلیسی با بودن.
- I am cold. فارسی «سردم است» دارد و ترجمه واژهبهواژهاش به I have cold میرسد، که در انگلیسی یعنی سرما خوردهام.
چرا این هشتتا، و نه هشتتای دیگر
هیچکدام از این هشت سطر جمله را از کار نمیاندازد. اگر بگویید the office open at eight هر کسی میفهمد ساعت هشت باز است، و اگر بگویید I have cold طرف مقابل دنبال دستمال میگردد و باز هم گفتوگو ادامه پیدا میکند. همین است که آنها را ماندگار میکند: معنا سالم میرسد، پس هیچ اصلاحی برنمیگردد.
الگویشان هم یکی است. هر هشتتا جایی است که فارسی یک شکل دارد و انگلیسی دو، یا برعکس، و هیچکدام موضوع درسی نیستند که در آن ضعف داشته باشید. نگار هر هشت قاعده را میداند و در آزمون چهارگزینهای هر هشتتا را درست میزند.
خرجشان اما یکسان نیست. advice و information در برگه آزمون گرانترند چون واژههای متن رسمیاند و مدام برمیگردند، و شناسه سوم شخص در نوشتار دیده میشود چون آنجا سرعتی نیست که آن را ببلعد. همان شناسه در گفتار عملاً هیچ هزینهای ندارد.
جایی که کار میایستد: گوش، گفتار خودش را برای معنا پایش میکند
وقتی حرف میزنید، توجه شما صرف ساختن جمله بعدی میشود و آنچه از گفتار خودتان میشنوید معناست نه شکل. هر خطایی که معنا را تهدید نکند اصلاً به توجه نمیرسد، پس تمرین بیشتر حرف زدن آن را درست نمیکند و فقط محکمترش میکند.
نگار در جلسه گروه، در دوازده دقیقه، بیست و دو بار درباره استاد راهنمای زنش he گفت. بعد از جلسه از دو نفر پرسید و هر دو گفتند متوجه چیزی نشدهاند. یکیشان بعداً گفت متوجه شده بود و فکر کرده بود اشتباه لپی است.
راهش این است که گفتار را به متن تبدیل کنید. خواندن با شنیدن فرق دارد چون در متن، توجه دیگر مشغول ساختن جمله بعدی نیست و شکل بالاخره دیده میشود. این تنها روشی است که خطاهای زیر آب را از زیر آب بیرون میآورد.
ابزاری که روی رایانه خودتان اجرا میشود
Whisper تا ۲۰۲۶ متنباز است و روی رایانه خودتان اجرا میشود، بدون حساب کاربری و بدون نیاز به سرویسی که باز شود. دو دقیقه از حرف زدن خودتان را ضبط کنید، متنش را بگیرید و بخوانید. جای گوش دادن دوباره به فایل صوتی خودتان را میگیرد، که فایدهای ندارد چون همان گوشی که خطا را ساخته دوباره نمیشنودش.
لبه ماجرا: خطاهایی که خطا نیستند
یک دسته از چیزهایی که در ایران غلط شمرده میشوند غلط نیستند، و اصرار روی آنها وقت را میگیرد. حرف اضافه در انتهای جمله درست است، مجهول در گزارش فنی درست است، و شروع جمله با And در انگلیسی نوشتاری امروز عادی است. اینها را دبیرها به عنوان قاعده منتقل کردهاند و قاعده نیستند.
پس فهرست واقعی کوتاهتر از چیزی است که به شما دادهاند و در عوض هیچکدام از سطرهایش را در کلاس نگرفتهاید. ریشه بیشترشان همان جای خالیهایی است که در چه وقت حرف تعریف میآید و چه وقت جایش خالی است و در همان سه حرف کوچک، و آنهایی که قاعده ندارند باز شدهاند.
پرسش بعدی مربوط به مقاله نگار نیست، مربوط به جلسه گروه است. متن را میشود بازخواند و تصحیح کرد و حرف زدن این فرصت را نمیدهد، پس باید در لحظه گرفته شود، و آن مهارت جداگانهای است که در از جمله درست تا حرف زدن بدون مکث ساخته میشود.