Ένας Έλληνας ανοίγει ισπανικό κείμενο και το διαβάζει φωναχτά σωστά την πρώτη βραδιά, χωρίς να έχει μάθει κανόνα προφοράς. Πέντε φωνήεντα, καθαρά και σταθερά, τα ίδια πέντε που ήδη βγάζει το στόμα του, και κάθε γράμμα με μία μόνο αξία.
Αυτή η ευκολία δεν είναι εντύπωση, είναι πραγματική, και είναι και η παγίδα του θέματος. Ό,τι κοστίζει ακριβά σε έναν αγγλόφωνο μαθητή είναι εδώ δανεισμένο από τα ελληνικά, οπότε ο αναγνώστης φτάνει στον τέταρτο μήνα με λάθος μέτρηση του επιπέδου του και με έναν λογαριασμό που δεν τον περίμενε.
Τι δίνεται δωρεάν σε ένα ελληνικό στόμα
Το πρώτο μισό της δουλειάς είναι ήδη πληρωμένο, και αξίζει να λέγεται ρητά γιατί καμία αγγλική σελίδα δεν το αναφέρει:
- τα πέντε φωνήεντα, που αντιστοιχούν ένα προς ένα και δεν μειώνονται όταν είναι άτονα
- το θήτα, γιατί cielo και gracias αρχίζουν με το ελληνικό θήτα στην Ισπανία
- το ισπανικό j, που είναι το ελληνικό χι, όπως στο rojo και στο trabajo
- το απλό ρο, που είναι το ελληνικό, με μόνη προσθήκη το διπλό rr
- η παράλειψη του υποκειμένου: trabajo, trabajas, trabaja, η κατάληξη λέει το πρόσωπο και το yo περισσεύει
Ο γραπτός τόνος είναι το έκτο δώρο και περνάει απαρατήρητο. Τα ισπανικά σημειώνουν τον τόνο εκεί που δεν προκύπτει από τον κανόνα, ακριβώς όπως τα ελληνικά τον σημειώνουν παντού, οπότε η ίδια η ιδέα ότι η θέση του τόνου αλλάζει λέξη είναι δεδομένη. Ένας αγγλόφωνος πρέπει πρώτα να πειστεί ότι αυτό συμβαίνει. Τι μένει από την προφορά μετά από όλα αυτά, και είναι λίγο, το δουλεύει η Ισπανική προφορά.
Το λεξιλόγιο έρχεται από δύο μεριές και μόνο η μία χρεώνει. Το επιστημονικό και το αφηρημένο μισό των ισπανικών είναι λατινικό με ελληνική ρίζα από κάτω, οπότε λέξεις όπως biología, teléfono και democracia δεν μαθαίνονται καν, αναγνωρίζονται. Το καθημερινό μισό είναι το ακριβό, και εκεί δεν πέφτει καμία έκπτωση.
Οι δύο παρελθοντικοί χρόνοι φτάνουν χρόνια νωρίτερα
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα σε αυτή τη σελίδα και σε οποιαδήποτε αγγλική. Τα αγγλικά έχουν έναν παρελθοντικό χρόνο, οπότε ο αγγλόφωνος μαθαίνει τη διάκριση από το μηδέν και την παλεύει για χρόνια. Τα ελληνικά έχουν δύο, τους χρησιμοποιείτε από τα τρία σας, και η αντιστοίχιση κρατάει. Ο ενεστώτας βγάζει κουβέντα μέσα στον δεύτερο μήνα και οι δύο παρελθοντικοί χρόνοι μπαίνουν στον τρίτο, πριν προλάβει να παγιωθεί λάθος συνήθεια.
Η Μυρτώ, ξεναγός στο Ναύπλιο, δουλεύει ισπανικά γκρουπ στις Μυκήνες. Η πρώτη πρόταση που έφτιαξε μόνη της ήταν llegó el grupo, esperaba en la puerta: αόριστος και παρατατικός σε μία πρόταση, το ένα γεγονός κλειστό και το άλλο ανοιχτό από πίσω του. Στα ελληνικά είναι έφτασε το γκρουπ, περίμενε στην πόρτα, και η επιλογή γίνεται χωρίς σκέψη. Η έννοια της χρειάστηκε ένα απόγευμα. Οι καταλήξεις χρειάστηκαν περισσότερο.
Η ίδια οικονομία τρέχει σε ολόκληρο το ρήμα. Η όψη, δηλαδή η διάκριση ανάμεσα σε κάτι κλειστό και σε κάτι που κρατούσε, είναι ο κρυφός σκελετός των ισπανικών όπως και των ελληνικών, και το μόνο που αλλάζει είναι οι καταλήξεις. Πού ακριβώς πέφτουν οι καταλήξεις και ποιοι είναι οι ανώμαλοι είναι η Ισπανική γραμματική.
Η υποτακτική δεν είναι καινούρια διάθεση, είναι άλλες καταλήξεις
Η ισπανική υποτακτική έχει φήμη τρόμου, και η φήμη είναι αγγλική. Στα αγγλικά η διάθεση σχεδόν έσβησε, οπότε ο αγγλόφωνος μαθαίνει έναν τρόπο σκέψης που δεν έχει. Στα ελληνικά ζει ολόκληρη και ακούγεται σε κάθε πρόταση: Quiero que vengas, η υποτακτική είναι το να έρθεις, και η δομή είναι η ίδια, ρήμα θέλησης και μετά η εξαρτημένη.
Ό,τι δεν αντιστοιχεί είναι ένας κατάλογος εκφράσεων που τη ζητούν χωρίς προφανή λόγο, και αυτός μαθαίνεται σαν λεξιλόγιο. Είναι μικρή δουλειά με μεγάλο όνομα, και μπαίνει γύρω στον πέμπτο μήνα, όχι στο δεύτερο έτος.
Το ερώτημα της ποικιλίας
Ισπανία απέναντι σε Λατινική Αμερική, σχεδιασμένη ισόρροπη επειδή είναι
Τρία πράγματα διαφέρουν και ο αρχάριος ακούει συνεχώς και για τα τρία. Η γραμματική από κάτω, και κάθε δίπλωμα, δεν διαφέρουν καθόλου.
- ΙσπανίαΛιγότεροι ομιλητές, και η προφορά που έχει το ευρωπαϊκό υλικό
- vosotros, με δική του κατάληξη στο ρήμα
- το cielo αρχίζει με το ελληνικό θήτα
- coche, ordenador, móvil
- Λατινική ΑμερικήΣχεδόν όλοι οι ομιλητές, και καμιά δεκαριά προφορές μέσα της
- ustedes για όλους, τυπικά ή όχι
- το cielo αρχίζει με σίγμα
- carro, computadora, celular
Διαλέξτε αυτή που θα ακούτε περισσότερο
Ένας Μεξικανός και ένας Ισπανός βλέπουν ο ένας τις ταινίες του άλλου χωρίς υπότιτλο, και αυτό είναι το γεγονός για το οποίο υπάρχει το σχήμα. Οι δίσκοι είναι ισοβαρείς επίτηδες.
Εκεί που κολλάει: το ser και το estar δεν αντιστοιχούν σε τίποτα
Ολόκληρο το θέμα δίνει εκπτώσεις εκτός από ένα σημείο, και το σημείο αυτό αντιστέκεται ακριβώς επειδή όλα τα υπόλοιπα λύθηκαν με αντιστοίχιση. Τα ελληνικά έχουν ένα ρήμα για το είναι. Τα ισπανικά έχουν δύο, και δεν υπάρχει ελληνική διάκριση από κάτω για να πατήσει κανείς.
Soy alegre σημαίνει χαρούμενος άνθρωπος, estoy alegre σημαίνει χαρούμενος σήμερα, και η ίδια ελληνική πρόταση καλύπτει και τα δύο. Ο κανόνας που κυκλοφορεί, μόνιμο απέναντι σε προσωρινό, σπάει στην πρώτη δύσκολη περίπτωση: ο θάνατος είναι μόνιμος και παίρνει estar, ενώ μια δεκάλεπτη τελετή παίρνει ser. Η Μυρτώ το ξέρει θεωρητικά και ακόμη διορθώνεται όταν μιλάει γρήγορα, τέσσερα χρόνια μετά.
Το ελληνικό για μοιράζεται στα ισπανικά σε δύο προθέσεις, και είναι το ίδιο σχήμα με το ser και το estar μια ανάσα πιο κάτω. Lo hice por él σημαίνει το έκανα εξαιτίας του, ενώ lo hice para él σημαίνει το έφτιαξα και προορίζεται για αυτόν. Όπου τα ελληνικά ενώνουν, τα ισπανικά χωρίζουν, και τα σημεία όπου συμβαίνει αυτό είναι λίγα και μετρημένα. Είναι και τα μόνα όπου η αντιστοίχιση, που έλυσε όλα τα προηγούμενα, δεν δουλεύει.
Ο λόγος που δεν λύνεται με κανόνα είναι ότι δεν είναι κανόνας, είναι διαίρεση της πραγματικότητας που η μητρική γλώσσα δεν κάνει. Λύνεται με όγκο ακρόασης και με διόρθωση, δηλαδή με την Ομιλία στα ισπανικά και όχι με πίνακα. Το δεύτερο πράγμα χωρίς ημερομηνία είναι η ταχύτητα, γιατί κανείς δεν κόβει ρυθμό για τρίτο πρόσωπο, και στην Καραϊβική η ταχύτητα ανεβαίνει ακόμη περισσότερο: η Ακουστική κατανόηση ισπανικών το πιάνει από την αρχή.
Ισπανία ή Λατινική Αμερική, και γιατί δεν είναι η ερώτηση που μοιάζει
Είναι η ερώτηση που κάνουν όλοι πρώτη και μετράει λιγότερο από κάθε άλλη. Η γραμματική είναι κοινή, τα διπλώματα δεν ξεχωρίζουν ποικιλία, και οι ομιλητές παρακολουθούν ο ένας τον άλλο χωρίς προσπάθεια.
Για έναν ελληνόφωνο υπάρχει όμως ένα μικρό επιχείρημα υπέρ της Ισπανίας που δεν ισχύει για κανέναν άλλο. Το θήτα του cielo, που ο αγγλόφωνος το ακούει ως ιδιοτροπία και συχνά το αποφεύγει, είναι για εσάς δωρεάν, οπότε η καστιλιάνικη προφορά βγαίνει χωρίς κόστος αντί για με κόστος. Οι υπόλοιπες διαφορές, και ποια να επιλέξετε αν ακούτε και τις δύο, είναι η Ισπανία και Λατινική Αμερική.
Τι ανοίγετε από την Ελλάδα, και ποιο χαρτί βγαίνει από εδώ
Το DELE είναι το κρατικό ισπανικό δίπλωμα και δεν λήγει ποτέ. Αντικατέστησε τη βεβαίωση φροντιστηρίου, η οποία δεν βεβαιώνει επίπεδο σε κανέναν έξω από το ίδιο το φροντιστήριο. Δίνεται σε ορισμένες ημερομηνίες τον χρόνο, με εξεταστικό τέλος, και στην Ελλάδα το διοργανώνει το Instituto Cervantes της Αθήνας, το οποίο διαθέτει και βιβλιοθήκη με δανεισμό για τα μέλη του.
Το SIELE είναι η άλλη μορφή του ίδιου πράγματος και λύνει το πρόβλημα του χρόνου. Δίνεται σε οθόνη, το αποτέλεσμα έρχεται μέσα σε λίγες βδομάδες αντί για μήνες, και αντικατέστησε την αναμονή για την επόμενη εξεταστική περίοδο. Έχει όμως λήξη, ισχύει πέντε χρόνια, και αυτή είναι όλη η απόφαση ανάμεσα στα δύο. Ποιο επίπεδο ζητάει ποιος είναι το DELE και SIELE.
Το λεξιλόγιο δεν χρειάζεται εργαλείο στην αρχή και χρειάζεται προσοχή αργότερα, γιατί η επικάλυψη με τα ελληνικά μέσω των λατινικών είναι τεράστια και οι ψευδόφιλες λέξεις κρύβονται ακριβώς μέσα της: το Ισπανικό λεξιλόγιο τις μαζεύει.
Το επόμενο ερώτημα δεν είναι ποια ποικιλία, είναι αν συμφέρει δεύτερη ρομανική γλώσσα μαζί. Τα Ιταλικά και τα Πορτογαλικά μοιράζονται με τα ισπανικά τόσο πολύ ώστε μπερδεύονται ακριβώς εκεί που μοιάζουν, και η απόφαση για το πότε ξεκινάει η δεύτερη είναι μέθοδος και όχι γλώσσα: την κρατάει το Πώς μαθαίνεται μια γλώσσα.