Τέσσερα αραβικά σύμφωνα που σταματούν κάθε ευρωπαίο μαθητή είναι ήδη μέσα στο ελληνικό αλφάβητο. Τα thaa, dhal, khaa και ghayn είναι το θήτα, το δέλτα, το χι και το γάμα, ένα προς ένα, χωρίς προσέγγιση και χωρίς άσκηση.
Αυτό δεν κάνει τα αραβικά εύκολα, και δεν είναι μικρό. Σημαίνει ότι ο λογαριασμός αυτής της γλώσσας για εσάς είναι διαφορετικός από τον λογαριασμό που περιγράφει κάθε αγγλική σελίδα: αρχίζει παρακάτω, από τα σύμφωνα που ούτε τα ελληνικά έχουν, και από ένα σύστημα γραφής που δεν γράφει τα μισά φωνήεντα.
Τέσσερα σύμφωνα δωρεάν, και τέσσερα που δεν έχει κανείς
Τα δύο θήτα των αγγλικών, που είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο του κόσμου στην αγγλική προφορά, εμφανίζονται ξανά εδώ ως δύο κανονικά αραβικά γράμματα, και ξανά είναι δικά σας. Το ίδιο ισχύει για το χι, που ο γερμανός το λέει στο ach και ο ισπανός στο jota, και για το γάμα, που δεν υπάρχει σχεδόν πουθενά αλλού στην Ευρώπη.
Τέσσερις λέξεις το δείχνουν σε ένα λεπτό. Το thalatha είναι το τρία και αρχίζει με θήτα, το dhahab είναι το χρυσάφι και αρχίζει με δέλτα, το khubz είναι το ψωμί και αρχίζει με χι, και το ghurfa είναι το δωμάτιο και αρχίζει με γάμα. Ένας άγγλος μαθητής παλεύει και με τα τέσσερα επί μήνες, ενώ εσείς τα λέτε σωστά διαβάζοντάς τα.
Ό,τι μένει είναι σαφώς οριοθετημένο και ακριβό. Τα εμφατικά σύμφωνα, το ayn και το haa δεν αντιστοιχούν σε κανέναν ελληνικό φθόγγο, και δεν είναι παραλλαγές γνωστών ήχων: παράγονται πιο πίσω στον λαιμό, σε σημείο που το ελληνικό στόμα δεν χρησιμοποιεί ποτέ. Τέσσερα δωρεάν και τέσσερα ολόκληρα, δηλαδή, και τα δεύτερα θέλουν καθρέφτη και υπομονή: η Αραβική προφορά τα παίρνει ένα ένα.
Οι λέξεις παράγονται, δεν συλλέγονται
Το αραβικό λεξιλόγιο δεν είναι κατάλογος, είναι μηχανή. Τρία σύμφωνα κουβαλούν την ιδέα και ένα σχήμα φωνηέντων κουβαλάει τη γραμματική, οπότε από μία ρίζα βγαίνουν δεκάδες λέξεις με προβλέψιμο τρόπο. Η ρίζα d r s δίνει το madrasa, το mudarris και το dars: το σχολείο, τον δάσκαλο και το μάθημα.
Ένας ελληνόφωνος αναγνώστης έχει μισό πάτημα εδώ και αξίζει να το ξέρει, γιατί κανένα βιβλίο δεν του το λέει. Τα ελληνικά παράγουν κι αυτά κατά ρίζα: η γραφή, το γράμμα, ο γραφέας, το γραφείο και η περιγραφή είναι η ίδια κίνηση. Η διαφορά είναι ότι στα ελληνικά η ρίζα κρατάει και τα φωνήεντά της, ενώ στα αραβικά η ρίζα είναι μόνο σύμφωνα και τα φωνήεντα ανήκουν στο σχήμα.
Πρακτικά αυτό αλλάζει το πώς μελετάτε. Το λεξιλόγιο δουλεύεται ανά ρίζα και όχι λέξη προς λέξη, όπως δείχνει το Αραβικό λεξιλόγιο, ενώ τα ίδια τα σχήματα και το τι κάνει το καθένα είναι η Αραβική γραμματική.
Τα βραχέα φωνήεντα δεν γράφονται
Η αραβική γραφή τυπώνει τα σύμφωνα και τα μακρά φωνήεντα, και αφήνει τα βραχέα έξω. Δεν πρόκειται για έλλειψη, είναι απόφαση: το σχήμα τα ξέρει ήδη, οπότε το γραπτό δεν τα επαναλαμβάνει. Η συνέπεια είναι μία και είναι αμείλικτη: δεν διαβάζετε λέξη που δεν ξέρετε ήδη.
Εδώ ένα ελληνικό κεφάλι κάνει τη λάθος υπόθεση με ιδιαίτερη ευκολία, γιατί τα ελληνικά είναι από τις πιο ρητές ορθογραφίες που υπάρχουν. Ο τόνος γράφεται, τα φωνήεντα γράφονται όλα, και μια άγνωστη λέξη προφέρεται σωστά από ένα δεκάχρονο. Η συνήθεια να συλλαβίζετε το άγνωστο και μετά να ρωτάτε τι σημαίνει δεν μεταφέρεται εδώ, και είναι η μόνη συνήθεια που πρέπει να αφήσετε συνειδητά.
Οι μορφές των γραμμάτων αλλάζουν ανάλογα με τη θέση τους μέσα στη λέξη, και η γραφή τρέχει από τα δεξιά προς τα αριστερά. Και τα δύο μαθαίνονται σε δύο βδομάδες και δεν είναι εκεί η δυσκολία: η αραβική γραφή τα δείχνει με τη σειρά.
Διαβάζοντας λέξη χωρίς φωνήεντα πάνω της
Τέσσερα συμπεράσματα, και κανένα τους δεν παρακάμπτεται
Ένας άνετος αναγνώστης τα ολοκληρώνει πριν προλάβει να κουνηθεί το μάτι. Ο μαθητής που σταματάει στο πρώτο σκαλί κρατάει μια σειρά συμφώνων και τρεις πιθανές λέξεις.
- 01Βλέπετε τα σύμφωναΌ,τι είναι πραγματικά τυπωμένο, μαζί με τα μακρά φωνήεντα
- 02Το γυμνώνετε ως τη ρίζαΣυνήθως τρία γράμματα, και τα υπόλοιπα είναι σκαλωσιά
- 03Αναγνωρίζετε το σχήμαΤο αποφασίζει αυτό που χρειάζεται η πρόταση να κάνει η λέξη
- 04Διαβάζετε τα φωνήενταΤα κουβαλάει το σχήμα, οπότε ποτέ δεν έλειπαν πραγματικά
Γι' αυτό μια άγνωστη λέξη δεν συλλαβίζεται πρώτα και δεν ρωτιέται μετά, που είναι το ένα πράγμα το οποίο επιτρέπει κάθε αλφαβητική γραφή και αυτή δεν το επιτρέπει.
Εκεί που κολλάει: η γλώσσα των ειδήσεων δεν μιλιέται
Το φράγμα των αραβικών δεν είναι η γραφή και δεν είναι οι ρίζες. Είναι ότι η κοινή αραβική δεν είναι μητρική γλώσσα κανενός. Είναι η γλώσσα των ειδήσεων, του βιβλίου και του επίσημου εγγράφου, τη μαθαίνουν όλοι στο σχολείο, και δεν τη μιλάει κανείς στο σπίτι του πουθενά.
Ο Ορέστης, υπεύθυνος εξαγωγών σε συνεταιρισμό ροδάκινων της Βέροιας, έκανε δύο χρόνια μαθήματα στην κοινή αραβική πριν από ένα ταξίδι στο Ριάντ και στο Κάιρο. Διάβασε τα συμβόλαια χωρίς βοήθεια και δεν παρακολούθησε ούτε ένα γεύμα. Δεν του έλειπε επίπεδο, ήταν σε λάθος γλώσσα: η αιγυπτιακή και η γλώσσα του Κόλπου απέχουν μεταξύ τους περισσότερο από τα ισπανικά και τα ιταλικά.
Η απόφαση επομένως δεν είναι πόσο αραβικά θα μάθετε, είναι ποια. Και δεν είναι το ένα ή το άλλο: η κοινή δίνει το διάβασμα και το επίσημο, μια διάλεκτος δίνει το τραπέζι, και οι δύο μαζί κοστίζουν λιγότερο από όσο φαίνεται επειδή μοιράζονται τις ρίζες. Ποια πρώτη, και ποια χρησιμοποιείται πού, είναι η Κοινή αραβική και διάλεκτοι, ενώ η απόσταση ανάμεσα στο δελτίο και στον δρόμο είναι η Ακουστική κατανόηση αραβικών.
Οι λέξεις που ήρθαν ήδη, με το άρθρο τους πάνω τους
Ένα κομμάτι αραβικού λεξιλογίου βρίσκεται ήδη μέσα στα ελληνικά, και η άφιξή του αφήνει ένα ίχνος που το κάνει αναγνωρίσιμο. Η άλγεβρα, η αλχημεία και το αλκοόλ κουβαλούν το αραβικό άρθρο al μέσα τους, κολλημένο στη λέξη και αόρατο σε όποιον δεν ξέρει ότι είναι άρθρο.
Το ίδιο ισχύει για μια σειρά καθημερινών λέξεων που ήρθαν από τα αραβικά μέσω άλλων γλωσσών, όπως η ζάχαρη, ο καφές, το μαγαζί και το χαλί. Είναι μικρό δώρο και δεν αλλάζει τον λογαριασμό, αλλά δίνει κάτι που δεν έχει κάθε γλώσσα σε αυτόν τον πυλώνα: μια πρώτη σελίδα όπου κάτι είναι ήδη γνωστό.
Τι ανοίγετε από την Ελλάδα
Το Anki δουλεύει εδώ διαφορετικά και μόνο αν στηθεί κατά ρίζα. Η κάρτα δεν πρέπει να έχει μία λέξη μπροστά, πρέπει να έχει τη ρίζα και το σχήμα, αλλιώς αποστηθίζετε δεκάδες λέξεις που η γλώσσα σας δίνει δωρεάν. Αντικατέστησε τις χάρτινες καρτέλες, και είναι δωρεάν σε υπολογιστή και σε Android, με μία εφάπαξ αγορά σε iOS.
Το Wiktionary είναι το δωρεάν λεξικό που δείχνει τη ρίζα ρητά και δίνει τη λέξη με όλα τα φωνήεντα σημειωμένα, πράγμα που κανένα αραβικό κείμενο δεν κάνει. Αντικατέστησε το δίγλωσσο λεξικό που ταξινομούσε κατά ρίζα και υπέθετε ότι ξέρετε ήδη ποια είναι, το οποίο είναι ακριβώς το πράγμα που δεν ξέρετε στην αρχή.
Το αλ Τζαζίρα και τα υπόλοιπα δελτία στην κοινή αραβική είναι το δωρεάν ακουστικό υλικό που δεν είχε καμία προηγούμενη γενιά. Αντικατέστησαν το ραδιόφωνο βραχέων που δεν πιανόταν και το κασετόφωνο του φροντιστηρίου, και δίνουν πρότυπη γλώσσα σε κανονική ταχύτητα, δωρεάν, όλη μέρα. Κανείς όμως δεν παραγγέλνει καφέ στην κοινή αραβική, οπότε το υλικό αυτό χτίζει τη μία από τις δύο γλώσσες και αφήνει την άλλη ακριβώς εκεί που ήταν.
Το ερώτημα που μένει είναι τι από αυτή τη δουλειά ξαναχρησιμοποιείται. Τα Εβραϊκά έχουν το ίδιο σύστημα ρίζας και σχήματος και την ίδια σιωπή στα φωνήεντα, ενώ τα Περσικά δανείζονται τη γραφή και σχεδόν τίποτα από τη γραμματική. Τι μεταφέρεται και τι όχι ανάμεσα σε δύο γλώσσες το κρατάει το Πώς μαθαίνεται μια γλώσσα.