Κάθε άλλη σελίδα αυτού του πυλώνα ξεκινάει λέγοντας τι έρχεται δωρεάν σε έναν ελληνόφωνο. Εδώ δεν έρχεται τίποτα, και υπάρχει και κάτι χειρότερο: τα κινεζικά χρεώνουν έναν Έλληνα περισσότερο απ' ό,τι χρεώνουν έναν άγγλο, σε δύο σημεία, και είναι ακριβώς τα σημεία όπου τα ελληνικά είναι πλουσιότερα.
Το πρώτο είναι τα σύμφωνα. Τα κινεζικά ζητούν τους ήχους του ship, του church και του judge, και όλους τους μαζί σε δύο σειρές που ξεχωρίζουν μεταξύ τους. Ένας αγγλόφωνος τους έχει και τους τρεις. Ένα ελληνικό στόμα δεν έχει κανέναν, και τους αντικαθιστά με τον ήχο του σακιού, του τσαγιού και του τζακιού, οι οποίοι στα κινεζικά είναι άλλες λέξεις.
Δύο σημεία όπου η μητρική γλώσσα εμποδίζει
Το δεύτερο σημείο είναι μεγαλύτερο και δεν το βλέπει κανείς να έρχεται. Τα κινεζικά δεν κλίνουν τίποτα, ούτε ρήμα ούτε ουσιαστικό. Δεν υπάρχει χρόνος, πρόσωπο, γένος, αριθμός ή πτώση πάνω στη λέξη, και η λέξη είναι η ίδια όπου κι αν σταθεί μέσα στην πρόταση.
Για έναν αγγλόφωνο αυτό είναι μικρή ανακούφιση, γιατί και τα αγγλικά έχουν σχεδόν χάσει την κλίση. Για ένα ελληνικό κεφάλι είναι απομάθηση της κατάληξης, που είναι η πιο δύσκολη μορφή μάθησης που υπάρχει. Το ελληνικό κεφάλι φτιάχνει πρόταση βάζοντας καταλήξεις, και εδώ ψάχνει κατάληξη σε κάθε λέξη και δεν βρίσκει καμία. Η δουλειά της γίνεται ολόκληρη από τη σειρά, όπως δείχνει η Κινεζική γραμματική.
Το πινγίν γράφει αυτούς τους ήχους με λατινικά γράμματα και εκεί κρύβεται μια δεύτερη παγίδα. Το q, το x και το zh δεν αντιστοιχούν σε κανέναν ελληνικό φθόγγο, και δεν αντιστοιχούν ούτε σε αυτό που θα υπέθετε κάποιος που ξέρει αγγλικά. Το πινγίν είναι ορθογραφία μιας άλλης γλώσσας γραμμένη με γνώριμα γράμματα, και διαβάζεται σαν καινούριο αλφάβητο ή δεν διαβάζεται καθόλου: το Πινγίν το ξεκαθαρίζει.
Ο τόνος είναι ορθογραφία, και αυτό το ξέρετε ήδη
Ένα πράγμα φτάνει εδώ σε καλύτερη κατάσταση από ό,τι σε άλλες γλώσσες, και δεν είναι ήχος, είναι στάση. Ο τόνος στο πινγίν είναι ορθογραφία, όπως ο ελληνικός τόνος. Κανένας ελληνόφωνος δεν θα έγραφε ποτέ νομος αντί για νόμος και δεν θα θεωρούσε το σημάδι διακοσμητικό, γιατί ξέρει ότι ο νόμος και ο νομός είναι δύο λέξεις.
Ακριβώς αυτό συμβαίνει και εδώ, με τέσσερις μελωδίες αντί για μία θέση. Το tāng είναι η σούπα, το táng είναι η ζάχαρη, το tǎng είναι το ξαπλώνω και το tàng είναι το καυτό: μία συλλαβή, τέσσερις λέξεις. Ο ελληνόφωνος μαθητής είναι ο μόνος ευρωπαίος αναγνώστης που δεν χρειάζεται να πειστεί ότι ένα σημάδι πάνω από φωνήεν αλλάζει λέξη.
Το κόστος δεν είναι λοιπόν να καταλάβετε τι κάνει ο τόνος. Είναι να τον βγάλετε μέσα σε πρόταση, όπου η μελωδία της φράσης πιέζει τη μελωδία της λέξης και καμία από τις τέσσερις δεν φτάνει άθικτη. Οι τέσσερις τόνοι μόνοι τους είναι εύκολοι σε ήσυχο δωμάτιο, και η Ακουστική κατανόηση κινεζικών είναι το άλλο μισό της ίδιας δουλειάς.
Η σειρά που δουλεύει βγαίνει από τα δύο παραπάνω. Πρώτα οι ήχοι και οι τόνοι, μαζί και δογματικά, γιατί οι σειρές των συμφώνων και οι τέσσερις μελωδίες είναι το κομμάτι της γλώσσας που παγιώνεται λάθος και δεν ξεπαγιώνει. Έπειτα η σειρά των λέξεων, που είναι λίγοι κανόνες και τους δίνει ολόκληρους ένας μήνας. Οι χαρακτήρες μπαίνουν τρίτοι και δεν σταματούν ποτέ, οπότε δεν έχει νόημα να περιμένουν τους άλλους δύο.
Ο χαρακτήρας δεν είναι σχέδιο, είναι δύο γνωστά πράγματα
Η μεγαλύτερη παρανόηση για τους χαρακτήρες είναι ότι αποστηθίζονται ως εικόνες. Δεν αποστηθίζονται, συντίθενται, και τα περισσότερα συστατικά τους είναι χαρακτήρες που έχετε ήδη συναντήσει. Το ένα δείχνει την οικογένεια της σημασίας και το άλλο δείχνει, χαλαρά, τον ήχο.
Το 铜 είναι το μέταλλο συν το 同, που δίνει τον ήχο tong, και είναι ο χαρακτήρας για τον χαλκό. Το αριστερό μισό είναι το ίδιο συστατικό που κάθεται μέσα στο ασήμι και στον σίδηρο, οπότε η σημασία περιορίζεται σε μέταλλα πριν καν διαβαστεί ο χαρακτήρας. Το δεξί μισό είναι ολόκληρος χαρακτήρας μόνος του και δεν προσφέρει τίποτα στη σημασία, μόνο τον ήχο.
Ο ήχος δίνεται χαλαρά και όχι αξιόπιστα, και εκεί ακριβώς είναι η αξία του. Δεν σας λέει ποια είναι η λέξη, περιορίζει όμως μερικές χιλιάδες υποψηφίους σε μια χούφτα, που είναι η διαφορά ανάμεσα στην ανάκληση και στην κλήρωση. Πώς συγκρατούνται μερικές χιλιάδες με αυτόν τον τρόπο είναι οι κινεζικοί χαρακτήρες.
Μία συλλαβή
Τέσσερις λέξεις, και η μόνη διαφορά είναι το σχήμα της μελωδίας
Ο τόνος δεν είναι στολίδι πάνω στη συλλαβή. Είναι μέρος του ποια λέξη μόλις είπατε, και το καθένα από τα τέσσερα ορίζεται απέναντι στα άλλα τρία.
- 01ΕπίπεδοςΤο tang κρατημένο ψηλά και ίσια, και είναι η σούπα
- 02ΑνοδικόςΤο tang ανεβαίνει όπως ανεβαίνει μια ερώτηση, και είναι η ζάχαρη
- 03ΒυθιζόμενοςΤο tang πέφτει και μετά ξαναγυρίζει πάνω, και είναι το ξαπλώνω
- 04ΚαθοδικόςΤο tang ρίχνεται απότομα από ψηλά σε χαμηλά, και είναι το καυτό
Και τα τέσσερα βγαίνουν εύκολα αργά, σε ήσυχο δωμάτιο. Κανένα από αυτά τα σχήματα δεν φτάνει άθικτο μέσα σε πρόταση, και γι' αυτό η άσκηση και το μαγαζί διαφωνούν.
Εκεί που κολλάει: δύο μνήμες, και μόνο η μία είναι η γλώσσα
Το φράγμα αυτής της γλώσσας δεν έχει αντίστοιχο σε καμία άλλη σελίδα του πυλώνα. Παντού αλλού, μαθαίνοντας μια λέξη, μαθαίνετε μαζί και πώς γράφεται. Εδώ η γραφή δεν καταγράφει τον ήχο, οπότε το να ξέρετε μια λέξη και το να μπορείτε να τη διαβάσετε είναι δύο ξεχωριστά επιτεύγματα, καθένα με δικό του κόστος και δική του φθορά.
Η Ναυσικά, υπεύθυνη προμηθειών σε εταιρεία ειδών κιγκαλερίας στον Ασπρόπυργο, μιλάει κινεζικά με προμηθευτές του Νινγκμπό εδώ και τρία χρόνια. Παραγγέλνει, διαπραγματεύεται και αστειεύεται στο τηλέφωνο, και δεν διαβάζει ούτε έναν χαρακτήρα από τον κατάλογο που της στέλνουν. Το αντίστροφο είναι εξίσου συνηθισμένο: κάτοχοι HSK που διαβάζουν σύμβαση χωρίς λεξικό και δεν παραγγέλνουν φαγητό.
Η συνέπεια για το πρόγραμμα είναι ότι οι δύο μνήμες θέλουν χωριστό χρόνο και χωριστή επανάληψη, και ότι το ένα δεν συντηρεί το άλλο. Το ποια από τις δύο προηγείται εξαρτάται από τον λόγο σας, και δεν υπάρχει σωστή απάντηση για όλους: το Κινεζικό λεξιλόγιο δείχνει πώς μαντεύεται μια καινούρια λέξη από δύο γνωστούς χαρακτήρες, που είναι το ένα σημείο όπου οι δύο μνήμες συνεργάζονται.
Τι ανοίγετε από την Ελλάδα
Το Pleco είναι το λεξικό αυτής της γλώσσας και δεν έχει πραγματικό ανταγωνιστή. Ψάχνει με χειρόγραφο, με πινγίν ή με φωτογραφία του χαρακτήρα, οπότε λύνει το πρόβλημα του να αναζητήσετε κάτι που δεν ξέρετε πώς προφέρεται. Αντικατέστησε το χάρτινο λεξικό με τα ριζικά, όπου η αναζήτηση ενός άγνωστου χαρακτήρα ήταν άσκηση πέντε λεπτών. Το βασικό του είναι δωρεάν και οι πρόσθετες λειτουργίες πληρώνονται μία φορά.
Το HSK είναι η επίσημη κλίμακα και το χαρτί που ζητούν τα κινεζικά πανεπιστήμια για υποτροφίες και για εγγραφή. Αντικατέστησε τη βεβαίωση σχολής, δίνεται σε εξεταστικά κέντρα με τέλος, και ορίζει ρητά ποιο λεξιλόγιο περιμένει σε κάθε ζώνη, πράγμα που το κάνει χρήσιμο ως πρόγραμμα και όχι μόνο ως στόχο: οι στάθμες HSK τα βάζουν στη σειρά.
Το Anki κάνει εδώ διπλή δουλειά, και πρέπει να στηθεί ως δύο χωριστές τράπεζες. Η μία δουλεύει τον ήχο και τη σημασία, η άλλη τον χαρακτήρα, γιατί οι δύο μνήμες φθείρονται με διαφορετικό ρυθμό και μία ενιαία κάρτα κρύβει ποια από τις δύο έσπασε. Αντικατέστησε τις χάρτινες καρτέλες, και είναι δωρεάν σε υπολογιστή και σε Android, με μία εφάπαξ αγορά σε iOS.
Το ερώτημα που έρχεται μετά αφορά τους ίδιους χαρακτήρες σε άλλη γλώσσα. Τα Ιαπωνικά τους δανείστηκαν και τους κράτησαν με δύο αναγνώσεις το καθένα, ενώ τα Κορεατικά τους άφησαν και κράτησαν το λεξιλόγιο που ήρθε μαζί τους. Πόσο πραγματικά μεταφέρεται μια τέτοια δουλειά το κρατάει το Πώς μαθαίνεται μια γλώσσα.