چاپخانه آفتاب در ساوه یک سوییچ بیست و چهار پورته دارد و میخواهد ماشینهای چاپ از کامپیوترهای اداری جدا باشند، بیآنکه کابلی جابهجا شود. ۹ سطر پیکربندی این کار را میکند، و هیچ چیز فیزیکی عوض نمیشود: همان رک، همان سوییچ، همان کابلها، و ماشینها هنوز یک متر با کامپیوترهایی فاصله دارند که دیگر نمیتوانند به آنها برسند.
ترتیب سطرها همین است و هرکدام یک کار میکنند:
configure terminalوارد حالت پیکربندی میشود؛ بدون آن هر سطر بعدی خطای ناشناخته میدهد.switchport mode accessپورت را روی حالت تکشبکه میگذارد، پیش از اینکه شمارهای به آن داده شود.switchport access vlan 20پورت را داخل همان شبکه میگذارد.switchport trunk allowed vlan 10,20,30روی پورتی که به مسیریاب میرود، فهرست شبکههایی است که اجازه عبور دارند.show vlan briefدر یک جدول میگوید هر پورت الان کجاست.write memory، و پیکربندیای که نوشته نشود با ریستارت بعدی رفته است.
آن سطر آخر روی تجهیزات دستدوم بیشتر از هر جای دیگری میارزد. سوییچی که از بازار میآید پیکربندی قبلیاش را همراه دارد و کسی نمیداند چه چیزی رویش نوشته شده؛ اولین کار خواندن پیکربندی جاری است و آخرین کار نوشتنش، و میان این دو هر قطع برقی کارِ نیمروز را پاک میکند.
تقسیم پورتها روی کاغذ این شکل شد: ۸ پورت برای کامپیوترهای اداری، ۸ پورت برای ماشینهای چاپ، ۶ پورت برای تلفنها، ۱ پورت ترانک به مسیریاب، و ۱ پورت بدون تخصیص برای روزی که کسی میز تازهای بیاورد.
یک شماره، سه جا که باید یکی باشد
شماره یک شبکه مجازی روی یک سوییچ در سه جا نوشته میشود و هر سه باید یکی باشند: خود شبکه باید روی سوییچ ساخته شده باشد، پورت دسترسی باید داخلش باشد، و پورت ترانک باید اجازه عبورش را داشته باشد. هیچکدام از این سه، اگر جا بیفتد، خطایی نمیدهد. دستگاهها لینک دارند، چراغها سبزند، و ترافیک به جایی نمیرسد. رایجترین شکل این اشتباه هم همان سومی است: شبکه ساخته میشود، پورتها درست تنظیم میشوند، و شماره در فهرست مجاز ترانک نوشته نمیشود، پس همه چیز داخل یک سوییچ کار میکند و به محض عبور از رک میایستد. یک سوییچ، چند شبکه جدا این تقسیم را از نزدیک باز میکند.
یک شماره، سه جا
سه جایی که شبکه ۲۰ باید یک حرف بزند
هیچکدام از اینها تنها نمیچرخد. شماره را در یکی عوض کنید و ترافیک میایستد، و هیچکدام از این سه هم مشکلی گزارش نمیکند.
- شبکه روی سوییچ وجود دارد
- پورت دسترسی داخل آن است
- ترانک اجازه حملش را دارد
- شبکه روی سوییچ وجود داردvlan 20، و یک نام برای کسی که بعدا این را میخواند
- پورت دسترسی داخل آن استswitchport access vlan 20، روی هر پورتی که حملش میکند
- ترانک اجازه حملش را داردشماره در فهرست مجاز میآید، وگرنه شبکه هرگز از سوییچ بیرون نمیرود
سهتا کشیده شده چون روی یک سوییچ سهتاست. یک سوییچ دیگر میان این و مسیریاب اضافه کنید و پنجتا میشود، و همان نقطهای است که مردم شروع میکنند به نوشتن شمارهها.
حلقهای که خودتان درست میکنید
پروتکلی که جلوی حلقه را میگیرد به طور پیشفرض روشن است و کارش این است که یک مسیر تکراری را عمدا خاموش کند. show spanning-tree میگوید کدام پورت ریشه است و کدام مسدود شده، و همان جدول اولین جایی است که یک حلقه پیدا میشود. یک تنظیم هم هست که به دلیل درستی رایج شده و به دلیل غلطی همهجا کپی میشود: spanning-tree portfast پورت را از انتظار سی ثانیهای معاف میکند تا یک کامپیوتر سریعتر بالا بیاید. پورتفست روی پورتی که پشتش سوییچ است، همان راهی است که حلقه ساخته میشود: انتظار حذف شده، پورت بیدرنگ فعال میشود، و شبکه پیش از اینکه کسی متوجه شود پر از بستههای تکراری است. برای مسیریابی هم show ip route جدول واقعی را میدهد، که با آنچه در پیکربندی نوشته شده یکی نیست، چون فقط مسیرهای فعال در آن هستند. جلوگیری از اینکه یک حلقه شبکه را از کار بیندازد و اینکه مسیریابها چطور یاد میگیرند چه چیزی کجاست هرکدام یکی از این دو جدول را دارند.
حلقههای خطرناک در لایه دو
چگونه یک تنظیم نادرست شبکه را از کار میاندازد
حذف زمان انتظار با پورتفست روی پورتهای متصل به سوییچ دیگر، طوفان انتشار میسازد.
طوفان انتشار (Broadcast Storm)
- ۰۱فعالسازی شتابزده portfast
- ۰۲ارسال فریم همهپخشی به مسیر موازی
- ۰۳تکثیر تصاعدی بستهها در شبکه
- ۰۴اشباع کامل پهنای باند و پردازنده
- ۰۱فعالسازی شتابزده portfastحذف زمان انتظار سی ثانیهای و فعالسازی پورت بدون بررسی توپولوژی
- ۰۲ارسال فریم همهپخشی به مسیر موازیانتقال نامحدود فریمها بدون وجود سازوکار کاهش طول عمر در لایه دو
- ۰۳تکثیر تصاعدی بستهها در شبکهچرخش مداوم فریمها میان سوییچها در کسری از ثانیه
- ۰۴اشباع کامل پهنای باند و پردازندهاز کار افتادن کامل سوییچها تا زمان کشیدن فیزیکی کابل رابط
پروتکل STP برای جلوگیری از همین چرخه است؛ دور زدن شتابزده آن روی پورتهای متصل به سوییچ، کل شبکه را مختل میکند.
جایی که کار میایستد
ایست، جدا کردن است بدون فکر کردن به چیزی که دوباره وصلشان میکند. جدا کردن آسان است و ۹ سطر میخواهد؛ بعد معلوم میشود ماشینهای چاپ باید فایلها را از سرور اداری بگیرند، پس یک مسیر میان دو شبکه باز میشود، و همان مسیر تقریبا هر چیزی را که جداسازی قرار بود بخرد پس میدهد. کسی که این را از قبل ننوشته باشد شبکهای میسازد که روی کاغذ جداست و در عمل نیست. نوشتن آنچه باید از مرز رد شود، پیش از کشیدن مرز، کل کار است. تمرین همه اینها روی تجهیزات واقعی گران است، و مسیر مدرک و خود خط فرمان در خط فرمان IOS، و مسیر مدرک است.
مرز میان دو شبکه
اتصال دوباره، پس از جداسازی با VLAN
جدا کردن شبکهها فقط نیمی از کار است؛ قاعده عبور ترافیک ضروری، نیمه دیگر و تعیینکننده است.
- ۰۱تعریف دقیق نیاز کسبوکارمشخص کردن اینکه کدام سیستم دقیقا به کدام سرویس چاپی دسترسی دارد
- ۰۲مسیریابی بین شبکهای (Inter-VLAN)اتصال مهندسیشده پورت ترانک به مسیریاب برای انتقال بستهها
- ۰۳فهرست کنترل دسترسی (ACL)اجازه عبور فقط به ترافیک مجاز چاپ و بستن سایر پورتها
اگر مسیر بازگشت از پیش طراحی نشود، اتصال دوباره تمام اهداف تفکیک شبکه را خنثی میکند.
آزمایشگاهی که سختافزار نمیخواهد
سه راه برای تمرین هست و هر سه رایگاناند و یکی از آنها به حساب کاربری نیاز دارد. پکت تریسر برای همان دستورهای بالا کافی است و دانلودش از پشت حساب برنامه آموزشی سیسکو است، که یک واقعیت درباره دسترسی است و بهتر است سرراست گفته شود. GNS3 و containerlab هیچ حسابی نمیخواهند و ایمیجهای واقعی یا کانتینری را اجرا میکنند، پس همان پیکربندی که در آزمایشگاه نوشته میشود روی دستگاه واقعی هم اجرا میشود.
چه چیزی امروز باز میشود
پکت تریسر رایگان است و جای خریدن دو سوییچ دستدوم برای تمرین را گرفت؛ محدودیتش این است که سیستمعامل واقعی را اجرا نمیکند و رفتارش شبیهسازی است. GNS3 رایگان و متنباز است و جای همان شبیهسازی را برای کسی گرفت که ایمیج واقعی دارد و میخواهد رفتار واقعی ببیند. containerlab هم رایگان و متنباز است و تازهترین این سه است: توپولوژی را در یک فایل متنی مینویسید و آزمایشگاه در چند ثانیه بالا میآید، که جای ساختن دستی توپولوژی با ماوس را گرفت و یک آزمایشگاه را قابل نگهداری در کنار پیکربندی کرد.
مسیر تمرین شبکه
سه ابزار آزمایشگاهی، از شبیهسازی تا محیط واقعی
هر پله دقت شبیهسازی را بالا میبرد و نیاز به تعریف دستی توپولوژی را کمتر میکند.
- ۰۳containerlab کانتینریتعریف توپولوژی در فایل متنی و بالا آمدن کل شبکه در چند ثانیهزیرساخت مدرن
- ۰۲GNS3 با ایمیج واقعیاجرای مستقیم سیستمعامل واقعی شبکه برای مشاهده رفتار واقعی پروتکلهادقت بالا
- ۰۱Cisco Packet Tracerمحیط شبیهسازی سبک برای یادگیری دستورات اولیه بدون نیاز به ایمیج سنگینشروع
دیگر نیازی به خرید تجهیزات دستدوم نیست؛ آزمایشگاه با همین ابزارها روی لپتاپ اجرا میشود.
پرسش بعدی این است که وقتی همه این جدولها درستاند و ترافیک هنوز نمیرسد، از کجا باید شروع کرد. فهمیدن اینکه کدام لایه خراب است ترتیبش را دارد، و جعبهها و کابلهایی که این پیکربندی رویشان مینشیند در جعبههایی که میان ماشینها نشستهاند است؛ اینکه یک بسته اصلا چطور نشانی میگیرد در مدلی که بقیه چیزها به آن ارجاع میدهند است.