سهیل برای سامانه نوبتدهی درمانگاه بهار در کرمانشاه چهار رنگ برداشت و بیشتر برنداشت، چون هر رنگ پیش از آنکه رنگ باشد یک کار است: زمینه، جوهر، خط، شاخص، و رنگ پنجم باید کار پنجمی داشته باشد. عددهایشان اینهاست، و همه از یک فام درآمدهاند.
- زمینه،
oklch(97.5% 0.006 255)، و هیچوقت سفید خالص. - جوهر،
oklch(27% 0.03 255)، که روی آن زمینه ۱۴ به ۱ میدهد. - خط،
oklch(89% 0.012 255)، برای جدا کردن، و مجاز است کمرنگ باشد. - شاخص،
oklch(43% 0.13 255)، که یعنی این را میشود زد و معنی دیگری ندارد.
همان شاخص وقتی زمینه دکمه میشود، سفیدِ رویش ۸٫۲ به ۱ میدهد. یک رنگ، دو اندازهگیری، و هر دو از قبل معلوم است.
عددی که جابهجا میشود روشنایی است
نسخه اولِ شاخص oklch(56% 0.13 255) بود و روی زمینه به ۴٫۴ میرسید. شاخص با روشنایی ۵۶ به ۴٫۴ به ۱ میرسد و برای متن رد میشود، یعنی نام پزشک که با همین رنگ لینک شده بود از خط قرمز رد نمیشد. سهیل فام را دست نزد و غلظت را هم دست نزد. فقط روشنایی را پایین آورد: همان فام با روشنایی ۴۳ میشود ۷٫۶ به ۱.
پنج جفت، یک خط
هر جفت روی پنل نوبتدهی کجای خط متن میایستد
فام و غلظت ثابت ماندند؛ فقط پایین آوردن روشنایی در اوکلچ شاخص را از خط رد کرد.
نسبتهای سنجش، حسابشده در ۲۰۲۶ از روی همان چهار کد رنگ در فایل توکن پنل.
- جوهر روی زمینه۱۴ به ۱روی گوشی و زیر نور روز خوانده میشود، پس عمداً دستودلبازانه است
- سفید روی شاخص۸٫۲ به ۱دکمه پرشده، جایی که شاخص خودش زمینه است
- متن شاخص روی زمینه۷٫۶ به ۱روشنایی چهل و سه در اوکلچ، و همین عدد بود که انتخابش کرد
- شاخصی که کنار گذاشته شد۴٫۴ به ۱روشنایی پنجاه و شش، یک دهم مانده به خط
- خط جداکننده روی زمینه۱٫۳ به ۱زیر باند و همانجا درست: یک موی خط، متن نیست
نسبت هیچ نمیگوید دو رنگ کنار هم زیبا هستند یا نه، و در حالت ادراکی اوکلچ هشت فام با روشنایی پنجاه فقط از ۴٫۹ تا ۶٫۰ جابهجا میشوند.
روشنایی تنها اهرمی است که کار میکند، و اندازهاش را میشود شمرد. هشت فام دور دایره را با غلظت یکسان و روشنایی ثابت روی همین زمینه بگذارید: هشت فام با روشنایی ۵۰ در اوکلچ، از ۴٫۹ تا ۶٫۰. یعنی عوض کردن فام کل نسبت را حدود یک واحد جابهجا میکند، در حالی که یک قدم روشنایی چند برابر آن را عوض میکند.
و این چیزی است که فضای قدیمیتر به شما نمیداد. همان هشت فام با روشنایی ۴۱ در hsl، از ۲٫۵ تا ۷٫۹: یک عدد ثابت روی برچسب، و نسبتهایی که سه برابر هم فرق میکنند. عدد روشنایی در hsl ادراکی نیست، پس زردی که «چهل و یک» نوشته با آبیای که «چهل و یک» نوشته هیچ نسبتی با هم ندارند. کسانی که میگویند دو رنگشان «با هم جنگ دارند» معمولا همین را دیدهاند بیآنکه اسمی برایش داشته باشند. فام، اشباع، روشنایی، و نسبتهای کلاسیک میانشان این سه مختصات را جدا از هم باز میکند.
حد و مرز هم عدد دارد: ۴٫۵ به ۱ برای متن معمولی، ۳ به ۱ از ۲۴ پیکسل یا در وزن پررنگ. و چیزی که پایینتر از هر دو میماند و درست هم هست: خط جداکننده با ۱٫۳ به ۱ درست است، چون متن نیست. کسی خط را نمیخواند، فقط باید ببیند کجا یک جدول تمام شده. بردن آن خط تا ۴٫۵ به ۱ جدول را تبدیل به توری میکند.
جایی که کار میایستد: سنجش روی تیتر
اینجاست که کار میایستد و کسی خبردار نمیشود. نسبت یک بار سنجیده میشود، آن هم روی دو رنگ سازمانی و روی تیتر بیست و هشت پیکسلی، و بعد پنل از هزار برچسب سیزده پیکسلی ساخته میشود که هیچوقت سنجیده نشدند. نسبت یک حکم درباره دو رنگ است و هیچ حرفی درباره ضخامت خطی که آن رنگ را حمل میکند نمیزند.
جایی که کار میایستد
زنجیرهای که در آن کنتراست تاییدشده روی برچسب فارسی میشکند
سنجش رنگ روی تیتر درشت، ضخامت پیوند میان حرفهای فارسی در متن ریز را نمیبیند.
- سنجش روی تیتر بیستوهشت پیکسلیدو رنگ سازمانی با ساقههای کلفت تیتر نسبت قبولی میگیرند
- تکرار در هزار برچسب سیزده پیکسلیبدنه پنل با اندازه کوچک ساخته میشود بیآنکه روی همان اندازه سنجیده شود
- پیوند نازک میان حرفهای فارسیباریکتر از هر ساقه لاتینی است؛ پیوندها محو میشوند و کلمه به یک لکه تبدیل میشود
- اتکا به بولد ساختگیتخفیف ۳ به ۱ به ضخامت ساختگی نرمافزار تعلق نمیگیرد و وزن واقعی میخواهد
نسبت را همیشه روی ریزترین متن صفحه با همان قلم و وزن واقعی بسنجید، نه روی نمونهای درشت در تب دیگر.
در فارسی این شکاف پهنتر است، چون نازکترین چیز روی صفحه پیوند میان حرفهاست و از هر ساقه لاتینی باریکتر است. یک جفت رنگ که روی تیتر جا افتاده، روی همان برچسب سیزده پیکسلی پیوندها را میبازد و کلمه به یک لکه تبدیل میشود، بیآنکه عدد تغییری کرده باشد. پس نسبت را روی ریزترین متن صفحه بسنجید، با همان قلم و همان وزن، نه روی نمونهای که در یک تب دیگر باز است.
یک تله دیگر هم همینجاست. تخفیف ۳ به ۱ به وزن واقعی وابسته است، نه به پررنگِ ساختگی: اگر قلم فارسیتان وزن پررنگ واقعی ندارد و نرمافزار خودش خط را کلفت کرده، شما متن پررنگ ندارید و آن تخفیف به شما تعلق نمیگیرد. دیده شدن اهمیت، بیآنکه گفته شود همین وزن را از جای دیگری حساب میکند و به همینجا میرسد.
با چه چیزی بسنجید
تابع oklch() در ۲۰۲۶ سرراستترین راه است، و دلیلش همان دو دامنه بالاست: مختصات اولش روشنایی ادراکی است، پس عددی که مینویسید تقریبا همان نسبتی است که میگیرید. جای برداشتن کد رنگ از یک نمونه و امیدواری را گرفت. oklch() بخشی از خود زبان است، پول نمیخواهد، و از ۲۰۲۳ در همه مرورگرهای اصلی هست.
یک پنل
چهار رنگ، چهار کار، و ابزاری که در مرورگر میسنجد
هر ستون پیش از آنکه رنگ باشد یک کار است و با okLCH و بازرس رنگ مرورگر روی زمینه واقعی تنظیم میشود.
- زمینهروشنایی نود و هفت و نیم در اوکلچ، و هیچوقت سفید خالص
- جوهرروشنایی بیست و هفت، برای هر کلمهای که روی پنل خوانده میشود
- خطروشنایی هشتاد و نه، جدا میکند و حق دارد کمرنگ بماند
- شاخصروشنایی چهل و سه، یعنی زدنی است و معنای دیگری ندارد
یک ستون را بردارید، صفحهای هست که دیگر کشیده نمیشود؛ در عمل روشنایی ادراکی با پنل رنگ مرورگر روی متن واقعی سنجیده میشود.
استفاده از okLCH از ۲۰۲۳ در همه مرورگرهای اصلی فعال است و قرمز هشدار ستون پنجم نیست چون یک حالت گذراست، نه نقش دائمی.
سنجهاش هم همانجاست: پنل رنگ در ابزار توسعهدهنده مرورگر، که وقتی روی یک رنگ متن باز شود نسبتش با زمینه پشتش را همانجا مینویسد و با کشیدن نشانگر میشود دید عدد کجا از خط رد میشود. جای کپی کردن کد رنگ در یک سنجه آنلاین در تب دیگر را گرفت، که هر بار زمینه واقعی را از دست میداد. داخل مرورگر است و از ایران بدون واسطه باز میشود.
چهار کار و چهار رنگ، فهرست کامل یک پنل نیست. چند رنگ، و هر کدام برای چه کاری میگوید رنگ پنجم و ششم کی حق ورود دارند، نسبتهایی که تعیین میکنند متن خوانده میشود یا نه همین سنجش را روی حالتهای بیشتری میبرد، و تداعی، فرهنگ، و مرزهای هر دو جایی است که قرمزِ هشدار در یک پنل درمانی معنایش را میگیرد. سطحی که آدمها لمسش میکنند همین چهار نقش را روی اجزای واقعی سوار میکند و اصولی که هر چه طراحی میکنید سرِ پا نگهش میدارد بقیه بودجه را نگه داشته.
و پرسش بعدی، که این صفحه جوابش را ندارد: این چهار عدد برای نور صفحه سنجیده شدهاند. همین پنل هر شب برای بایگانی درمانگاه چاپ میشود، و چاپ نه نور دارد و نه همان محدوده رنگی. آن ۷٫۶ به ۱ روی کاغذ چقدر میماند، و کدام یک از این چهار رنگ اول تسلیم میشود؟ نشانه، صفحهآرایی، و چیزهایی که چاپ میشوند همانجا شروع میشود.