Faragiri

همهٔ زبان‌ها

آموزش آردوینو میکروکنترلر

لایه کتابخانه چه می‌خرد و چه هزینه‌ای دارد، تابعی که می‌گذارد یک اسکچ دو کار با هم بکند، و چرا تمام شدن حافظه به‌ندرت دلیل خریدن یک برد بزرگ‌تر است.

۶بخش
۳دقیقه خواندن
۴عمق

یک آموزشگاه در بندرعباس بردی خرید که روی آن نام آردوینو نبود، و همه کدها و همه شیلدها کار کردند. دلیلش این است که این کلمه به چهار چیز اشاره می‌کند و فقط یکی‌شان یک برد است.

آن چهار: یک فرم‌فاکتور، یک لایه کتابخانه، یک بوت‌لودر، و مجموعه نمونه‌ها. هر کدام را بردارید، سکو دیگر قابل نزدیک شدن نیست.

لایه کتابخانه چه می‌خرد و چه هزینه‌ای دارد

می‌خرد: digitalWrite(9, HIGH) به جای نوشتن یک بیت در یک رجیستر. کندتر است و همان دلیلی است که هر کسی شروع می‌کند.

سود و هزینه لایه انتزاع

دستورات کتابخانه در برابر دسترسی مستقیم به رجیسترها

دستورات سطح بالا شروع کار را برای همه ممکن میسازند، اما لایههای پنهان سرعت و دقت اندازهگیری را دستخوش تغییر میکنند.

لایه کتابخانه آردوینوتوابع انتزاعی ساده برای دسترسی سریع به پایهها
دسترسی مستقیم به رجیسترهانوشتن مستقیم در بیتهای میکروکنترلر
نحوه نگارش دستورفراخوانی ساده با تابع digitalWrite(9, HIGH)تنظیم بیتهای اختصاصی پورت بر اساس دیتاشیت سخت‌افزار
سرعت و هزینه اجراکندتر به دلیل بررسی شماره پایه و تبدیل پینها در پسزمینهاجرای مستقیم در یک چرخه کلاک ماشین با حداکثر سرعت
منطق خواندن آنالوگتابع analogRead عددی بین ۰ تا ۱۰۲۳ متناسب با ولتاژ مرجع برمیگرداندپیکربندی دستی مبدل آنالوگ و وابستگی به تنظیمات ثباتهای ADC
حساسیت به نوسان تغذیهافت تغذیه از ۵ به ۴٫۶ ولت مقدار خروجی همان سنسور را تغییر میدهدامکان تثبیت ولتاژ مرجع داخلی از طریق دستکاری دقیق رجیستر

عدد ۰ تا ۱۰۲۳ یک ولتاژ مطلق نیست بلکه نسبتی از ولتاژ تغذیه است؛ اگر منبع نوسان کند، عدد سنسور بی آنکه خراب شده باشد جابهجا میشود.

و یک هزینه پنهان دارد که در خواندن‌های آنالوگ ظاهر می‌شود: analogRead(A0) روی یک برد کلاسیک ۰ تا ۱۰۲۳ برمی‌گرداند، و نکته‌اش این است که آن عدد نسبتی از ولتاژ مرجع است نه یک ولتاژ. اگر تغذیه از ۵ به ۴٫۶ ولت بیفتد، همان سنسور عدد دیگری می‌دهد و هیچ چیزی خراب نشده.

تابعی که می‌گذارد یک اسکچ دو کار با هم بکند

مبتدی‌ها delay() می‌گذارند و بعد کاشف می‌شود که برد در آن مدت هیچ کار دیگری نمی‌کند. جوابش یک تابع است: millis()، که میلی‌ثانیه از روشن شدن را می‌دهد.

همروندی بدون وقفه

چرخه زمانبندی وظایف با تابع millis بدون مسدودسازی

به کار بردن تابع delay برد را فلج میکند؛ الگوگیری از زمان سپریشده اجازه میدهد چند کار با زمانبندی متفاوت در یک حلقه اجرا شوند.

حلقه تکرارشونده loop

  • ۰۱سنجش زمان سپریشده
  • ۰۲مقایسه با آخرین زمان اجرا
  • ۰۳انجام کار در سررسید
  • ۰۴گردش فوری برای وظایف بعدی
  1. ۰۱سنجش زمان سپریشدهفراخوانی تابع millis برای دریافت میلیثانیههای گذشته از زمان روشن شدن برد
  2. ۰۲مقایسه با آخرین زمان اجراسنجش اختلاف زمان جاری با زمان ثبتشده برای هر وظیفه بدون ایجاد تاخیر
  3. ۰۳انجام کار در سررسیداجرای دستورات کار مشخص و بهروزرسانی متغیر زمان آخرین اجرای آن
  4. ۰۴گردش فوری برای وظایف بعدیادامه گردش حلقه بی وقفه، تا کارهای دیگر با بازههای زمانی مستقل اجرا شوند

در تابع setup تنظیمات پایهها و سریال یک بار آغاز میشوند و حلقه loop بیپایان میچرخد؛ سنجش زمان به جای توقف، اسکچ را چندوظیفهای میکند.

الگویش یک خط است: یک زمان آخرین اجرا به ازای هر کار و یک مقایسه در برابر millis(). با همین، سه کار با سه بازه مختلف در یک حلقه جا می‌شوند و هیچ‌کدام دیگری را متوقف نمی‌کند.

و تقسیم کار میان دو تابع اصلی: setup() یک بار اجرا می‌شود و جایی است که حالت پایه‌ها و سریال شروع می‌شوند، و loop بی‌نهایت تکرار می‌شود.

سریال، که هم اشکال‌یابی است و هم نمودار

Serial.begin(115200) اولین خطی است که در هر پروژه‌ای می‌نویسید، چون بی آن هیچ راهی برای دیدن داخل برد نیست. و یک قابلیت که کم استفاده می‌شود: چاپ کردن یک مقدار در هر خط، آن را به شکل یک نمودار در زمان می‌کشد در ترسیم‌گر سریال، که برای دیدن نوسان یک سنسور از هر عدد بهتر است.

ارتباط و پایش

سه بخش پیوسته در ارتباط سریال برای عیبیابی و رسم دادهها

درگاه سریال تنها پنجره دیدن وضعیت درون برد است و دادههای خطی را به نمودارهای دیداری معنادار تبدیل میکند.

  • پیکربندی بادریت
  • ارسال متنی متغیرها
  • ترسیمگر سریال (Plotter)
  • پیکربندی بادریتنوشتن Serial.begin(115200) در ابتدای کد برای برقراری ارتباط سریع و پایدار با رایانه
  • ارسال متنی متغیرهاچاپ مقادیر درون پورت سریال برای مشاهده وضعیت خط به خط متغیرها و کشف خطاهای منطقی
  • ترسیمگر سریال (Plotter)تبدیل خودکار مقادیر ارسالی در هر خط به نمودار در گذر زمان برای دیدن نوسانات لحظهای سنسور

چاپ یک مقدار در هر خط، آن را در ترسیمگر سریال به یک نمودار زنده تبدیل میکند که دیدن نوسان سنسور در آن بسیار گویاتر از ارقام متنی است.

حافظه، و چرا بزرگ‌تر خریدن جواب نیست

وقتی حافظه تمام می‌شود، تقریبا همیشه رشته‌ها هستند. یک برد کلاسیک دو کیلوبایت رم دارد و هر رشته ثابت در کد داخل همان رم کپی می‌شود. دو تغییر معمولا کل مسئله را حل می‌کند: رشته‌ها را در حافظه برنامه نگه دارید و نه رم، و کلاس رشته پویا را با آرایه کاراکتر عوض کنید.

معماری حافظه

چرا خریدن برد بزرگتر مشکل اتمام حافظه را حل نمیکند

رشتههای متنی ثابت به صورت پنهان دو کیلوبایت رم را میبلعند و باعث از کار افتادن بیهشدار برنامه میشوند.

  • پیامهای متنی و چاپ سریالرشتههای ثابتی که برای راهنمایی یا نمایش در سریال مانیتور نوشته میشوند
  • کلاس رشته پویا (String)تعریف متغیرهای متنی که در ظاهر نوشتن و اتصال متنها را آسان میکنند
مرز تفکیک کدهای ظاهری برنامه و فضای محدود حافظه SRAM
  • کپی شدن رشتهها در دو کیلوبایت رمانتقال خودکار تمام متون ثابت به حافظه SRAM هنگام بوت و پر شدن سریع ظرفیت محدود
  • تکهتکه شدن فضای حافظهنابودی چیدمان پیوسته رم در اثر ساخت و حذف مکرر اشیای متنی پویا و توقف کامل برد

نگهداری رشتهها در حافظه برنامه به جای رم و جایگزینی کلاس رشته پویا با آرایه کاراکتر ثابت، مسئله کمبود حافظه را کاملا حل میکند.

جایی که کار می‌ایستد

ایست ایرانی این است که برد اصل گران و کم‌یاب است و بردهای بازار کلون‌اند با تراشه رابط سریال متفاوت، پس درایور پیش‌فرض نصب نیست و برد در فهرست پورت‌ها ظاهر نمی‌شود؛ همین یک قلم بیشتر از هر چیز دیگری تازه‌کارها را متوقف می‌کند. جوابش یک درایور است که با نام همان تراشه رابط پیدا می‌شود، و آن نام روی خود تراشه نوشته شده. و یک قاعده خرید: بررسی کردن وجود یک کتابخانه پیش از خریدن یک قطعه یک تصمیم خرید است، چون نبودش یک هفته با مشخصه است.

چهار ستون آردوینو

این کلمه واقعا به چه چیزی اشاره میکند و چرا بردهای کلون کار میکنند

هر کدام از این چهار مورد را بردارید سکو متوقف میشود؛ بردهای غیررسمی بازار نیز با تکیه بر همین چهار ستون به حیات خود ادامه میدهند.

برنامهنویسی یک تراشه بی خواندن رجیسترهایش
  • یک فرمفاکتوریک چیدمان پایه شناختهشده، پس یک شیلد از هر کسی روی بردی از هر سازندهای جا میشود
  • یک لایه کتابخانهدستوراتی مانند digitalWrite به جای تنظیم مستقیم بیتها؛ کندتر، اما نقطه شروع همگانی
  • یک بوتلودربرنامهریزی مستقیم از راه USB بدون نیاز به سختافزار جداگانه پروگرمر، که سد ورود را برداشت
  • مجموعه نمونههاآرشیوی فراگیر از کدهای آماده که تقریبا برای هر سنسور و آزمایشی راهحل ارائه کرده است

و بردهای ساختهشده توسط سازندگان دیگر، هر چهار ستون را از راه یک بسته برد به کار میگیرند

در بندرعباس بردی بدون نام رسمی آردوینو خریده شد و با یک بسته برد به درستی کار کرد، زیرا هر چهار ستون ساختاری آن پابرجا بود.

در بندرعباس همان کلون با یک بسته برد کار کرد و هر چهار ستون همچنان برقرار بود. میکروکنترلر بقیه همین لایه است.

چه چیزی امروز باز می‌شود

محیط آردوینو در ۲۰۲۶ رایگان است و یک ویرایشگر کوچک است نه یک محیط توسعه، و جای نسخه اصلی را گرفت، با تکمیل خودکار و یک اشکال‌زدا که اضافه شده‌اند. PlatformIO رایگان است و قدم معمول سال دوم است، و جای مدل اسکچ تک‌فایلی را گرفت، با ساختار پروژه و وابستگی‌های میخ‌شده. و مدیر کتابخانه رایگان است و جایی است که جامعه واقعا در آن زندگی می‌کند، و جای یک هفته با یک مشخصه را گرفت برای هر سنسوری که کسی از قبل برایش نوشته.

اکوسیستم ۲۰۲۶

مسیر ابزارهای مدرن توسعه و گذار از اسکچهای ساده

محیط توسعه و ابزارهای مدیریت وابستگیها در سال ۲۰۲۶ نوشتن کدهای پیچیده روی میکروکنترلرها را متحول کردهاند.

  1. سال اول و شروع کارمحیط آردوینو (Arduino IDE)ویرایشگر مدرن با تکمیل خودکار کد و اشکا‌لزدا که جایگزین ویرایشگر ابتدایی سالهای نخست شده است۰۱
  2. ۰۲توسعه سنسورهامدیر کتابخانه (Library Manager)مخزن متمرکز جامعه کاربری که زمان تلفشده برای خواندن مشخصات فنی قطعات را به حداقل رسانده است
  3. سال دوم و پروژههای حرفهایپلتفرم‌آی‌او (PlatformIO)ساختار پروژه چندفایلی با تثبیت دقیق وابستگیها برای پایان دادن به محدودیتهای مدل تکفایلی۰۳

در سال ۲۰۲۶ این ابزارها روند یادگیری و استقرار پروژهها را تفکیک میکنند؛ شروع با آردوینو و بلوغ ساختار کد در پلتفرمهای چندفایلی.

آن یکی که یک رایانه کامل است و فایل‌سیستم دارد یک رایانه است، و فایل‌سیستم همان چیزی است که با کشیدن دوشاخه می‌رود است. آن یکی که رادیو روی خود تراشه دارد جریان خواب باتری را تعیین می‌کند، و وصل شدن خرجش می‌کند. و چیزی که آن ۰ تا ۱۰۲۳ از آن می‌آید خواندن دنیا، و آنچه عدد واقعا می‌گوید است.

کنار این

بالای این