Faragiri

همهٔ زبان‌ها

آموزش لینوکس (Linux) سیستم‌عامل

سطری که سرعت هر به‌روزرسانی را تعیین می‌کند، سه خواندنی که سرویسِ بالا نیامده را توضیح می‌دهند، و حسابِ ساده‌ای که پشت خطای دسترسی نشسته.

۳بخش
۴دقیقه خواندن
۳عمق

سرور باربری یک شرکت حمل‌ونقل در بندرعباس اوبونتو ۲۴٫۰۴ دارد و sudo apt update رویش یازده دقیقه طول می‌کشد و آخرش نصفش تایم‌اوت می‌شود. توزیع خراب نیست و شبکه هم خراب نیست؛ دستگاه دارد از مخزنی می‌گیرد که از اینجا دور است. انتخاب یک توزیع، پیش از هر چیز انتخاب یک مخزن است، و آن یک سطر روی هر روز کاری اثر می‌گذارد.

سطر قابل ویرایش، روی اوبونتوی ۲۴٫۰۴ و بالاتر، جای قدیمی‌اش نیست:

  • فایل مخزن‌ها /etc/apt/sources.list.d/ubuntu.sources است و میدان آن URIs، در قالب تازه‌ای که هر مخزن را چند سطر کلید و مقدار می‌نویسد.
  • روی خانواده دیگر همان کار در /etc/yum.repos.d/ انجام می‌شود و میدانش baseurl= است؛ dnf repolist می‌گوید کدام مخزن‌ها فعال‌اند.
  • بعد از تغییر، خروجی sudo apt update خودش نام میزبانی را که از آن گرفته چاپ می‌کند، و همان یک خط تاییدیه است.
  • apt-cache policy برای یک بسته می‌گوید کدام نسخه نصب است، کدام کاندید است و از کدام مخزن آمده؛ همین سه سطر جواب می‌دهد که چرا نسخه‌ای که انتظار داشتید نصب نشد.

مخزن‌های داخلی وجود دارند و همان چیزی هستند که در عمل استفاده می‌شود. کاری که این صفحه می‌تواند بکند سازوکار است نه نام میزبان: یکی را انتخاب کنید، در URIs بگذارید، و بگذارید apt update بگوید جواب می‌دهد یا نه. سرور بندرعباس بعد از همین یک تغییر در نوزده ثانیه به‌روز شد.

وقتی یک سرویس بالا نمی‌آید، ماشین از قبل نوشته چرا

سه خواندن، به همین ترتیب، تقریبا هر سرویسی را که بالا نمی‌آید توضیح می‌دهند. systemctl status نام واحد را می‌گیرد و وضعیت به‌علاوه چند سطر آخر لاگ همان واحد را می‌دهد، که در بیشتر موارد کافی است. اگر نبود، journalctl -u با نام همان واحد تمام چیزی را که در این بوت نوشته بیرون می‌کشد. و سومی چیزی است که کمتر اجرا می‌شود و بیشتر لازم است: systemctl cat فایل واحد را همان‌طور که systemd سرِ هم کرده چاپ می‌کند، با تمام drop-in ها. فایلی که شما ویرایش کردید ممکن است اصلا آخرین حرف را نزده باشد. و بعد از هر ویرایش فایل واحد، systemctl daemon-reload لازم است، وگرنه systemd همان نسخه قبلی را نگه می‌دارد و شما یک ساعت روی فایلی کار می‌کنید که خوانده نمی‌شود.

حساب دسترسی سرویس

یک فایل روی ۶۴۰، با تکتک بیت هایش چاپ شده

وقتی سرویس بالا می آید و بلافاصله می میرد، مد یک کد حفظ کردنی نیست. هر سطر سه بیت خودش را جمع می زند و رقم آخر همان جمع است.

ارزش هر بیت دسترسی (خواندن ۴، نوشتن ۲، اجرا ۱)، و رقم هر سطر جمع همان سطر است

خواندننوشتناجرارقم
مالک۴۲۰۶
گروه۴۰۰۴
بقیه۰۰۰۰

با sudo -u از چشم خود کاربر سرویس بیازمایید، و حواستان به پیوندهای شکسته یا بیت اجرای پوشه باشد که مسیر را می بندد.

سرور بندرعباس مورد رایج‌تری داشت: سرویس بالا می‌آمد و بلافاصله می‌مرد، و لاگ می‌گفت اجازه ندارد فایل پیکربندی‌اش را بخواند. اینجاست که حساب مدها لازم می‌شود، و مد یک کد قابل حفظ کردن نیست، یک جمع است. خواندن ۴، نوشتن ۲، اجرا ۱، و رقم هر سطر جمع همان سطر است. پس chmod 640 app.conf یعنی مالک می‌خواند و می‌نویسد، گروه فقط می‌خواند، و بقیه هیچ. برای آزمودنش حدس زدن لازم نیست: sudo -u با نام کاربر سرویس، همان دستور را از چشم او اجرا می‌کند، و اگر آنجا هم خطا داد پرونده همان‌جا بسته می‌شود. یک سرنخ رایگان هم هست: اولین نویسه خروجی ls -l نوع فایل است، d برای پوشه و l برای پیوند، و پیوندی که به جای عوض‌شده اشاره می‌کند همین شکل خرابی را می‌سازد.

جایی که کار می‌ایستد

ایست، بحث بر سر توزیع است. آدم‌ها ماه‌ها سر اوبونتو در برابر فدورا بحث می‌کنند، و چیزی که واقعا روز کاریشان را تعیین می‌کند این نیست: مخزنی است که جواب می‌دهد، و بعد از آن، سه چیزی که انتخاب توزیع واقعا تعیین می‌کند، یعنی کدام مدیر بسته، نرم‌افزار چقدر کهنه، و مستندات چه کسی به دردتان می‌خورد. هر چیز دیگری، از هسته تا بیت‌های مد تا systemd، در هر دو خانواده یکی است و با شما جابه‌جا می‌شود. کسی که این را نمی‌داند سال اولش را روی انتخاب می‌گذارد به جای یاد گرفتن، و دبیان، رد هت، و انتخاب میان خانواده‌ها همین تقسیم را باز می‌کند.

انتخاب توزیع

انتخاب یک توزیع چه چیزی را تعیین می کند و چه چیزی را دست نمی زند

بحث طولانی سر اوبونتو و فدورا روی دو شاخه اول می ماند، اما بیشتر چیزهایی که در سال اول یاد می گیرید در شاخه چهارم و مشترک است.

  • خانواده دبیانapt، و بسته هایی که وقتی آماده شدند منتشر می شوند
    • Debian
    • Ubuntu
    • Linux Mint
    • Raspberry Pi OS
  • آنچه این انتخاب تعیین می کندسه چیز، و میزکار میانشان نیست
    • کدام مدیر بسته
    • نرم افزار چقدر کهنه است
    • مستندات چه کسی به کار می آید
انتخاب یک توزیع
  • خانواده رد هتdnf، و انتشاری که تاریخ به آن چسبیده است
    • Fedora
    • RHEL
    • Rocky
    • AlmaLinux
  • آنچه دستنخورده می ماندهر طرف را که انتخاب کنید یکسان است
    • خود هسته
    • بیت های مد
    • systemd و journalctl

ترتیب درست روی ماشین تازه هم روشن است: اول نصب، بعد مخزن نزدیک، و بعد سرویس ها؛ عوض کردن مخزن پیش از اولین apt update فقط یک دقیقه است.

پیش از مخزن، نصب

ترتیب کارها روی یک ماشین تازه هم همین است: نصب، بعد مخزن، بعد سرویس‌ها. عوض کردن مخزن پیش از اولین apt update یک دقیقه است و بعد از نصب چند بسته، یک تمیزکاری. پارتیشن و بوت و کنار هم گذاشتن با ویندوز در پارتیشن، بوت، و راه‌اندازی دوگانه است، نصب بسته و همان مخزن در apt و dnf، و نصب کردن بدون مرورگر، و اعداد مد از نزدیک در کاربرها، گروه‌ها، و عددهای داخل chmod.

چه چیزی امروز باز می‌شود

systemd روی هر توزیع بزرگی هست و رایگان و متن‌باز است، و جای اسکریپت‌های init را گرفت که هر توزیع نسخه خودش را داشت و هیچ‌کدام نمی‌گفتند چرا چیزی بالا نیامده. journalctl همراهش می‌آید و جای گشتن با grep در فایل‌های پراکنده زیر /var/log را گرفت. قالب deb822 که فایل ubuntu.sources با آن نوشته می‌شود هم جای سطرهای فشرده sources.list را گرفت، که همه چیز را در یک خط می‌چپاندند و ویرایششان با اسکریپت مستعد خطا بود. راه انداختن سرویس‌ها و خواندن دلیل شکستشان در راه انداختن چیزها هنگام بوت، و خواندن دلیل شکستشان است.

ابزارهای یکپارچه امروز

سه قالبی که جای اسکریپت های پراکنده لینوکس را گرفتند

systemd و journalctl و قالب deb822 هرکدام یک بخش مبهم و پراکنده قدیمی را به ساختاری خوانا و قابل ردیابی تبدیل کردند.

مدیریت سرویس و مخزن امروز
  • systemd به جای اسکریپت های initرایگان و متن باز در هر توزیع بزرگ، با گزارش دلیل شکست بالا آمدن
  • journalctl به جای grep در /var/logبرون کشی متمرکز لاگ واحدها بدون گشتن در فایل های پراکنده
  • قالب deb822 به جای sources.listچند سطر کلید و مقدار در ubuntu.sources بدون خطای اسکریپتی

جایگزینی فایل های پراکنده و خط های فشرده قدیمی

بعد از هر تغییر در فایل واحد، اجرای systemctl daemon-reload لازم است تا systemd نسخه تازه را بخواند.

پرسش بعدی این است که همین کارها را وقتی سرور جلوی شما نیست چطور می‌شود انجام داد، چون تقریبا هیچ‌کدام از دستورهای این صفحه روی صفحه‌کلید خود آن ماشین تایپ نمی‌شوند. رابطی که از کلیک کردن جلوتر می‌رود از آنجا شروع می‌کند، و اگر از سمت دیگری می‌آیید، میزکار یونیکسی، و اداره کردنش فهرست تفاوت‌ها را دارد؛ اینکه زیر همه اینها چه می‌گذرد در کارهایی که هیچ‌وقت نمی‌بینید انجامشان می‌دهد است.

کنار این

بالای این