هنرستان فنی رازی در اراک شش هفته روی مقاومسازی کار کرد و تنها عددی که تکان نخورد همان بود که بیشترین بحث را داشت. کار از یک دستور شروع شد که هر مدیر شبکهای میتواند همین حالا اجرا کند:
ss -tlnpهر چیزی را که روی این ماشین گوش میدهد، با پورت و نام پروسهاش، در یک جدول میدهد.- هر چیزی که گوش میدهد و کسی نمیتواند نامش را بگوید، خودِ یافته است؛ روی سرور هنرستان چهارده سطر بود و دوازدهتایشان را کسی نمیشناخت.
دومین دستور از سمت دیگر میآید و همان است که تقریبا هیچجا انجام نمیشود. رد کردن پیشفرضِ ترافیک خروجی، وگرنه فایروال بعد از اولین جایپا چیزی را متوقف نمیکند: قاعدههای ورودی جلوی ورود را میگیرند و درباره چیزی که از داخل به بیرون وصل میشود ساکتاند، و تقریبا هر بدافزاری کارش را با یک اتصال خروجی شروع میکند. بستن خروجی و بعد باز کردنِ همان چند مقصدی که واقعا لازم است، یک بعدازظهر کار دارد و بیشترین چیزی است که یک فایروال میتواند بدهد. جزئیاتش در فایروال، و قاعدهای که واقعا جلوی چیزی را میگیرد است.
لاگ، و مدتی که باید بماند
سومین کار نگه داشتن شاهد است و یک عدد دارد که تقریبا همیشه کم گرفته میشود. لاگ را بیشتر از مدتی نگه دارید که یک نفوذ ناشناخته میماند، که هفتههاست؛ نگه داشتن سه روز یعنی وقتی کسی متوجه شد، شاهد رفته است. journalctl --disk-usage میگوید همین حالا چقدر جا گرفته، و از روی همان عدد میشود حساب کرد نگه داشتن نود روز چقدر دیسک میخواهد، که تقریبا همیشه کمتر از تصور است. جمع کردن لاگ چند ماشین در یک جا در جمع کردن لاگ، و پیدا کردن چیزی در آن است و تشخیص خودکار در تشخیص نفوذ، و هشداری که خوانده میشود.
شواهد امنیتی
ماندگاری لاگ در برابر پنهان ماندن نفوذ
نگهداری کوتاه لاگ یعنی پاک شدن شاهد پیش از آنکه کسی متوجه ورود غیرمجاز شود.
- نگهداری سه روزه لاگتنظیم پیشفرضی که شواهد را پیش از کشف حادثه پاک میکند
- نگرانی از پر شدن دیسکتصوری نادرست که با بررسی حجم واقعی فشرده رفع میشود
- ماندگاری چندهفتهای نفوذگرمهاجمان معمولا هفتهها پیش از شناسایی در سیستم باقی میمانند
- نیاز به نگهداری نود روزهمهلت کافی برای ریشهیابی اتصالات باز و حسابهای درگیر
- تجمیع لاگ در سرور مرکزیجلوگیری از حذف ردپای نفوذ توسط بدافزار روی همان ماشین
دستور journalctl حجم واقعی لاگ را نشان میدهد؛ هزینه دیسک برای نگهداری نود روزه بسیار کمتر از تصور است.
وقتی اتفاق افتاد، سه حرکت اول
لحظهای که معلوم شد یک ماشین آلوده است، غریزه اشتباه است. دستگاه را خاموش نکنید، چون حافظه شاهد است: کلیدها، اتصالهای باز و پروسههای در حال اجرا فقط در حافظهاند و با خاموش کردن میروند. به جایش، ماشین را از شبکه جدا کنید و یک خط زمانی با مهر زمانی شروع کنید؛ جدا کردن گسترش را میبندد و حافظه را نگه میدارد، و خط زمانی همان چیزی است که فردا هیچکس از حافظهاش نمیتواند بسازد. ترتیب کامل در ساعتهای اول، و ترتیبشان است.
واکنش به حادثه
سه حرکت اول پس از کشف ماشین آلوده
غریزه اولیه برای خاموش کردن سیستم اشتباه است؛ حافظه موقت تنها شاهدی است که نفوذ را اثبات میکند.
- ۰۱دستگاه را خاموش نکنیدکلیدهای رمزنگاری، اتصالات شبکه باز و پروسههای فعال در حافظه فرار رم قرار دارند
- ۰۲ماشین را بیدرنگ از شبکه جدا کنیدقطع اتصال شبکه جلوی سرایت به سایر سیستمها را بدون از دست رفتن حافظه میگیرد
- ۰۳خط زمانی وقایع را با مهر زمان ثبت کنیدثبت دقیق هر مشاهده و اقدام، تنها سندی است که فردا برای بازسازی حادثه در دست دارید
خاموش کردن سیستم شواهد حیاتی را از بین میبرد؛ حفظ حافظه و قطع شبکه نخستین گام مهار است.
نسخه پشتیبانی که آزمون داده باشد
و یک قاعده که کهنه به نظر میرسد و هنوز درست است: سه نسخه، دو نوع رسانه، یکی خارج از محل. نسخهای که روی همان سرور یا همان NAS باشد در برابر چیزی که کل آن سرور را میگیرد بیفایده است. آزمون واقعی هم یک دستور است: restic restore latest --target /tmp/verify آخرین نسخه را در یک پوشه موقت باز میکند، پس میشود بدون دست زدن به داده واقعی، سالم بودنش را دید. هنرستان رازی امسال چهار بار این را اجرا کرد و پارسال صفر بار، و همان تفاوت است که یک فرضیه را به یک نسخه پشتیبان تبدیل میکند. باقی ماجرا در نسخه پشتیبان، و بازگرداندن از آن است.
جایی که کار میایستد
هزینه هر سه کاری که تا اینجا آمد وقت است نه پول: یک بازگردانی آزموده یک روز در هر فصل، عامل دوم روی حسابهای مدیر یک بعدازظهر، و وصله کردن آنچه رو به اینترنت است هفتگی، برای همیشه. و ایست دقیقا همینجاست، چون هیچکدام فاکتور ندارد.
اگر فقط سه کار انجام شود
سه کنترلی که پیش از خریدن هر چیزی میارزند
رتبهبندی بر اساس زحمت در برابر آنچه برمیدارند، برای سازمانی به اندازه همین هنرستان، و هزینه زیر هرکدام وقت است نه پول.
هرکدام چقدر از وقت کسی میگیرد
- عامل دوم روی هر حساب مدیراعتبارنامهای را برمیدارد که جای کاملا دیگری نشت کردهیک بعدازظهر۲
- بازگردانیای که واقعا انجام دادهایدتنها کنترلی که به تمام یک حادثه باجافزاری جواب میدهدیک روز در هر فصل۱
- وصله کردن آنچه رو به اینترنت استباریک، ارزان، و همان جایی که ضعفهای منتشرشده واقعا استفاده میشوندهفتگی، برای همیشه۳
این رتبهبندی داوری کسی است که این صفحه را نوشته و یک بیمارستان یا یک بانک باید جور دیگری مرتبشان کند. آنچه محل بحث نیست این است که هر سه بالاتر از خریدن هر چیزی مینشینند، و هیچکدام روی هیچ فاکتوری ظاهر نمیشوند.
ایست، خرید است. مقاومسازی در فهرست کسی جذاب نیست چون هیچکدام از این کارها فاکتور ندارد، و چیزی که فاکتور ندارد در جلسه بودجه دیده نمیشود. نتیجهاش این است که سازمان یک محصول میخرد و هیچکدام از سه کار بالا را نمیکند، و بعد وقتی حادثهای پیش میآید، محصول همانجا نصب است و لاگ سه روزه هم همانجاست. سطر آخر جدول شش هفته هنرستان همین را نشان میدهد: تعداد کسانی که میتوانند نرمافزار نصب کنند مطرح شد، بحث شد، و عوض نشد، و صادقانهترین چیزی که یک مقایسه پیش و پس میتواند داشته باشد همان سطری است که تکان نخورده. کاهش همین سطح در بستن آنچه لازم نیست باز باشد است.
چه چیزی امروز باز میشود
restic رایگان و متنباز است و جای اسکریپتهای rsync دستساز را گرفت، که نسخهگذاری نداشتند و رمزگذاری هم نمیکردند؛ اینجا مهمتر است چون نسخه برونمحلی معمولا روی فضایی مینشیند که مال خودتان نیست. Wazuh رایگان و متنباز است و جای خرید یک سامانه پایش گران را گرفت برای سازمانی که فقط میخواهد بداند روی ماشینهایش چه میگذرد. unattended-upgrades هم رایگان است و جای «هر ماه یک بار وصله میکنیم» را گرفت، که هیچوقت هر ماه انجام نمیشد؛ محدودیت صادقانهاش این است که به مخزن نیاز دارد و روی ماشینی که مخزنش کند است باید مخزن داخلی تنظیم شود پیش از اینکه این روشن شود.
ابزارهای عملی دفاع
جایگزینی راهکارهای گران با استانداردهای متنباز
سه ابزار متنباز که جایگزین اسکریپتهای دستی یا نرمافزارهای تجاری پرهزینه شدند.
- ۰۱restic برای پشتیبان امنجایگزین rsync دستی با قابلیت رمزگذاری خودکار و ارسال امن به فضای ابری
- ۰۲Wazuh برای پایش و تشخیصسامانه پایش رویدادها و هشدار نفوذ بدون نیاز به لایسنسهای تجاری سنگین
- ۰۳unattended-upgrades برای وصلهبهروزرسانی خودکار بستههای امنیتی به محض انتشار در مخازن
امنیت عملیاتی به خرید سامانههای پیچیده وابسته نیست؛ به اجرای مستمر همین ابزارهای پایه متکی است.
پرسش بعدی این است که این کارها در برابر چه چیزی انجام میشوند، و کدامشان با سطحی که واقعا استفاده میشود جور درمیآید. جایی که سامانهها واقعا از آن نفوذ میشوند فهرست را دارد، و آزمودن اینکه این دفاعها واقعا بستهاند کار آزمودن یک سامانه مثل مهاجم، با اجازه است؛ حساب اینکه کدامیک ارزش وقتش را دارد در واژگان، و شکل خودِ مسئله است.