اسکریپت استقرار کاوه، که دو سال روی دبیان کار کرده بود، روی مک تازهاش در سطر اول میایستد: sed -i 's/staging/prod/' config.yml خطا میدهد و میگوید فایلی به نام config.yml نامعتبر است. کرنل مک لینوکس نیست و ابزارهای خط فرمانش GNU نیستند، و sed -i روی مک یک آرگومان پسوند پشتیبان میخواهد، حتی وقتی خالی باشد: sed -i '' 's/staging/prod/' config.yml.
پنج جایگزینی بیشترِ عادتهای لینوکسی را جابهجا میکند، و هیچکدام حدسی نیستند:
lddاینجا نیست؛ otool -L همان پرسش را از یک لینکر دیگر میپرسد.freeنیست؛ vm_stat صفحههای حافظه را میشمارد، و واحدش صفحه است نه بایت.nprocنیست؛ sysctl -n hw.ncpu تعداد پردازندههای منطقی را میدهد.systemctlنیست؛ launchctl list چیزهایی را که بالا آمدهاند فهرست میکند، و واحدها اینجا فایل plist هستند.- تنظیمات میزکار در فایل متنی نیستند: defaults write com.apple.finder AppleShowAllFiles -bool true و بعد killall Finder، چون تا فایندر دوباره بالا نیاید چیزی عوض نمیشود.
پلی که تخته ندارد /proc است. هیچ چیزی روی مک آن را بازسازی نمیکند، پس اسکریپتی که از آن میخواند ترجمه نمیشود، بازنویسی میشود؛ و همین تنها جایی است که عادتِ جایگزینی از کار میافتد. یک تله بیصدا هم هست: دیسک به طور پیشفرض به بزرگی و کوچکی حروف حساس نیست، پس Makefile و makefile یک فایلاند. مخزنی که روی لینوکس دو فایل دارد اینجا یکی میشود و گیت هر بار یک تغییر شبح نشان میدهد.
سه امتناع میان یک فایل دانلودشده و اجرا شدنش
مک پیش از اجرای چیزی که از اینترنت آمده سه بار جلویش را میگیرد و هر سه راه دور زدن دارند. اولی کوارانتین است: مرورگر روی هر فایلی که مینویسد یک برچسب میگذارد. xattr -d com.apple.quarantine برچسب را برمیدارد، و نکتهای که کمتر گفته میشود این است که فایلی که با curl گرفته شده اصلا این برچسب را ندارد. دومی گیتکیپر است که نرمافزار امضانشده را با دابلکلیک اجرا نمیکند و همان فایل را از ترمینال اجرا میکند. سومی محافظت یکپارچگی سامانه است و csrutil status میگوید روشن است یا نه؛ همین است که ریشه را هم از نوشتن در /System منع میکند، و Homebrew روی اپلسیلیکون در /opt/homebrew نصب میشود و روی اینتل در /usr/local دقیقا به همین دلیل: آن دو مسیر بیرون از قلمرو محافظتاند.
سدهای پیش از اجرا
سه لایه میان یک فایل دانلودشده و اجرا شدنش در مک
هر سه لایه راه دور زدن مشخص دارند و برای کاربر ایرانی به جای حاشیه، مسیر روزمره نصب نرم افزار به شمار می آیند.
- برچسب کوارانتین+اجرای بی پرسش فایلی که مرورگر روی دیسک نوشته است→فایلی که با curl گرفته شود یا با xattr -d برچسبش برداشته شود
- گیتکیپر و تاییدیه اپل+نرم افزار امضانشده یا تاییدنشده ای که با دابلکلیک باز شود→اجرای همان فایل مستقیم از درون ترمینال
- محافظت یکپارچگی سامانه+حتی کاربر ریشه را از نوشتن در /System منع می کند→مسیرهای /opt/homebrew در اپل سیلیکون و /usr/local در اینتل
اولین گره هر مک تازه هم همینجا بسته می شود: نصب ابزارهای ساخت با xcode-select --install تا Homebrew بتواند کامپایل کند.
برای خواننده ایرانی این سهتا حاشیه نیستند، مسیر اصلیاند. حساب اپل بدون کارت خارجی خریدی در اپاستور انجام نمیدهد، پس تقریبا هر نرمافزاری از یک فایل دانلودشده یا از Homebrew میآید، و کوارانتین از یک اتفاق گاهبهگاه به کار هر روز تبدیل میشود. دو دستور اول هر مک تازه هم همینجا هستند: xcode-select --install که ابزارهای ساخت را میآورد و بدون آن Homebrew کامپایل نمیکند، و brew install coreutils gnu-sed که همان ابزارهای GNU را با پیشوند g کنارشان میگذارد. هر دو از بیرون دانلود میکنند و همانجا هم اولین جایی است که کار میایستد.
جایی که کار میایستد
ایست، عادتِ جایگزینی است که در همهجا جواب میدهد جز یک نقطه، و چون نود درصد اوقات جواب میدهد کسی نمیفهمد که یک روش است نه یک قاعده. آدم یاد میگیرد به جای هر دستور، بدلش را بگذارد، و بعد به اسکریپتی میرسد که از /proc میخواند یا به مسیری که فرض کرده حساس به حروف است، و نتیجه میگیرد مک برای کار جدی نیست. مسئله این است که این دو تفاوت ساختاریاند نه لغوی، و تنها راهشان بازنویسی است. نصب بسته روی هر دو خانواده در apt و dnf، و نصب کردن بدون مرورگر است و همان الگو با brew تکرار میشود.
جایگزینی دستورها و مرز آن
عادت دبیانی روی چه تخته هایی رد می شود و کجا می ایستد
جایگزینی در نود درصد کارها جواب می دهد، اما به محض رسیدن به /proc، مسیر حساس به حروف یا باینری اینتل باید اسکریپت را بازنویسی کرد.
- ۰۱apt install به brew installزیر /opt/homebrew یا /usr/local می نویسد
- ۰۲systemctl به launchctlواحدها فایل plist می شوند بدون وابستگی خودکار
- ۰۳sed -i به sed -i با آرگومان خالینسخه BSD پسوند پشتیبان می خواهد، حتی وقتی خالی است
- ۰۴ldd به otool -Lلینکر دیگری که همان پرسش وابستگی را می پرسد
- ۰۵free و nproc به vm_stat و sysctlبدون /proc، و حافظه بر حسب صفحه گزارش می شود
گذرگاهی که تخته ندارد خود /proc و فرض حساسیت به حروف یا معماری پردازنده است؛ آنجا دیگر جایگزینی کار نمی کند و بازنویسی لازم است.
یک تفاوت که به سختافزار برمیگردد
روی مکهای اپلسیلیکون پردازنده معماری دیگری دارد، پس نرمافزاری که فقط برای اینتل ساخته شده از راه یک لایه ترجمه اجرا میشود و بعضی چیزها اصلا اجرا نمیشوند. برای بیشتر کارها این نامرئی است و برای دو چیز نیست: نرمافزار قدیمی، و ماشین مجازی. مسیر Homebrew که بالا آمد اولین جایی است که این تفاوت خودش را نشان میدهد، و اسکریپتی که مسیر را ثابت فرض کرده روی نصف مکها کار نمیکند. ابزارهای متنی که این جایگزینیها را بیشترشان درگیر میکنند در پیدا کردن و شکل دادن متن با سرعت هستند.
چه چیزی امروز باز میشود
Homebrew رایگان و متنباز است و جای نصب دستی از سورس و جابهجا کردن فایلها با دست را گرفت، که هر ارتقا را به یک پروژه تبدیل میکرد. coreutils و gnu-sed از راه همان، جای حفظ کردن تفاوتهای BSD را میگیرند و ابزارها را با پیشوند g میآورند، یعنی gsed و gls، تا نسخه سیستمی دستنخورده بماند. ابزارهای خط فرمان اکسکد هم رایگاناند و جای نصب کامل اکسکد را گرفتند، که چند ده گیگابایت بود برای چیزی که فقط کامپایلر میخواست. اداره سرویسها روی خانواده دیگر در راه انداختن چیزها هنگام بوت، و خواندن دلیل شکستشان است.
ابزارهای امروز روی مک
سه تکیه گاهی که جای کامپایل دستی و ابزارهای سنگین را گرفتند
ابزارهای خط فرمان اکسکد کامپایلر را می آورند، Homebrew ارتقا را ساده می کند و بسته های GNU کنار نسخه سیستمی می نشینند.
- ابزارهای خط فرمان اکسکد
- Homebrew
- coreutils و gnu-sed
- ابزارهای خط فرمان اکسکدرایگان و سبک به جای نصب چند ده گیگابایتی کل اکسکد فقط برای کامپایلر
- Homebrewرایگان و متن باز به جای ساخت دستی از سورس و جابه جایی فایل ها
- coreutils و gnu-sedافزودن ابزارهای GNU با پیشوند g مثل gsed و gls بدون دست زدن به BSD سیستمی
با این سه قطعه در کنار هم، نه نسخه های سیستمی مک دستکاری می شوند و نه هر ارتقا به یک پروژه دستی تبدیل می شود.
پرسش بعدی از همان تفاوت معماری میآید: وقتی نرمافزاری فقط روی یک سیستمعامل دیگر اجرا میشود، چطور میشود آن سیستمعامل را داخل این یکی گذاشت و چه چیزی از دست میرود. اجرای یک سیستمعامل دیگر، داخل همین یکی جواب میدهد؛ و اگر سمت دیگر پل ایستادهاید، لینوکس و میزکاری که بیشتر سازمانها روی آن کار میکنند دو بانکِ دیگرند.