مدرسه غیرانتفاعی سپهر در ساری یک شبکه دارد و بیشتر از آنچه فکر میکند برایش تنگ است. یک /24 دارای ۲۵۶ نشانی است و ۲۵۴ نشانی قابل استفاده، چون اولی خودِ شبکه است و آخری همهپخشی، و هیچ ماشینی روی آن دو نمینشیند. دفتر مدرسه از همان ۲۵۴ تا شمرد و به عددی رسید که هیچکس انتظارش را نداشت.
حساب یک سطر است: ۲۵۴ نشانی قابل استفاده، -۱ برای دروازه، -۶ برای تجهیزات ثابت مثل چاپگر و دوربین، -۲۰۰ برای استخری که بهطور خودکار پخش میشود، و ۴۷ برای هر چیز تازه. آن استخر دویستتایی را کسی اندازه نگرفته بود، فقط طوری بزرگ گرفته شده بود که هیچوقت لازم نشود کسی به آن فکر کند، و همان تصمیم است که ۲۴۷ نشانی آزاد را به ۴۷ رساند.
پیش از هر تغییری باید دید ماشین همین حالا کجاست:
ip -br addrبرای هر کارت یک سطر میدهد: نام، وضعیت، و نشانی با ماسکش، بدون هیچ چیز اضافه.ip route show defaultدروازه را میدهد، که تنها نشانیای است که باید حفظ باشید.- سه محدوده خصوصی همیشه یکیاند:
10.0.0.0/8،172.16.0.0/12و192.168.0.0/16، و هیچکدام از اینترنت مسیریابی نمیشوند.
نشانیای که مدرسه فکر میکرد دارد
مدیر مدرسه میخواست دوربینها را از بیرون ببیند و سه هفته با پنل مودم کلنجار رفت. مسئله پنل نبود. نشانی WAN در محدوده 100.64.0.0/10 یعنی پشت NAT اپراتور هستید و هیچ پورتفورواردی کار نمیکند؛ آن محدوده برای همین کار کنار گذاشته شده و نه خصوصی است نه عمومی. نگاه کردن به نشانی WAN در همان پنل، سه هفته را به سه دقیقه تبدیل میکرد. جواب یا نشانی ثابت گرفتن از اپراتور است یا یک تونل از سمت داخل، و هیچکدام از این دو در پنل مودم نیست.
نشانی بیرونی و پورتفورواردینگ
چرا تنظیم مودم به دوربینها نمیرسد
مدرسه سپهر سه هفته در پنل مودم دنبال مشکل گشت، در حالی که حلقه شکننده بیرون از ساختمان و در شبکه اپراتور قرار داشت.
- درخواست از اینترنت عمومیتلاش برای رسیدن به دوربینها از بیرون مدرسه
- NAT اپراتور در محدوده 100.64.0.0/10نه نشانی عمومی است و نه خصوصی؛ هر پورتفورواردینگ اینجا متوقف میشود
- پنل مودم مدرسهتغییر قواعد مودم هیچ تاثیری بر ترجمه نشانی در سمت اپراتور ندارد
- راهحل: نشانی ثابت یا تونل از داخلمسیر جایگزینی که به پنل مودم وابسته نیست
یک نگاه به نشانی WAN در همان پنل مودم نشان میدهد محدوده 100.64.0.0/10 است و سه هفته جستوجو را به سه دقیقه تصمیمگیری تبدیل میکند.
یک نام، و تاریخ انقضایی که کسی نمیبیند
سمت نامها هم یک عدد پنهان دارد. dig +short با نام دامنه، جواب کوتاه را میدهد و بدون +short همان جواب با یک عدد کنارش میآید: TTL میگوید یک حلکننده چه مدت مجاز است جواب قدیمی را نگه دارد. تغییری که در زون داده میشود تا پایان همان مدت روی هر حلکنندهای که قبلا پرسیده اثر ندارد، و این تنها دلیل «برای من عوض شده و برای او نشده» است. پیش از هر جابهجایی، TTL رکورد را کم کنید، جابهجا کنید، بعد برش گردانید.
یک زون
شش نوع رکورد، که یک جستوجو جوابشان میدهد
چسبیده به هم کشیده شدهاند چون یک سطحاند. تغییر هر خانه با همان ماشینآلات سرو میشود و زیر همان انقضای TTL کش میشود که بقیه.
- Aیک نام به یک نشانی، مثلا 203.0.113.9
- AAAAهمان کار برای IPv6، و یک نام میتواند هر دو را داشته باشد
- CNAMEیک نام به نام دیگر، و هرگز در بالاترین نقطه زون
- MXنامه این نام کجا میرود، از کمترین ترجیح به بعد
- TXTمتنی که هر کسی میخواند، و اثبات مالکیت برای همین اینجاست
- NSکدام سرورها اصلا اجازه دارند برای این زون جواب بدهند
- Aیک نام به یک نشانی، مثلا 203.0.113.9
- AAAAهمان کار برای IPv6، و یک نام میتواند هر دو را داشته باشد
- CNAMEیک نام به نام دیگر، و هرگز در بالاترین نقطه زون
- MXنامه این نام کجا میرود، از کمترین ترجیح به بعد
- TXTمتنی که هر کسی میخواند، و اثبات مالکیت برای همین اینجاست
- NSکدام سرورها اصلا اجازه دارند برای این زون جواب بدهند
گذاشتن CNAME در بالاترین نقطه یک زون، خانه NS و MX را کنار میزند و کل زون را میشکند؛ و پیش از همه سرورهای DNS، فایل محلی /etc/hosts روی هر ماشین خوانده میشود.
دو قاعده هم هستند که نقض کردنشان زون را میشکند. رکورد A یک نشانی نگه میدارد و CNAME یک نام دیگر، و CNAME نمیتواند در بالاترین نقطه یک زون بنشیند، چون آن نقطه باید همزمان رکوردهای NS و MX خودش را هم داشته باشد و CNAME جایی برایشان نمیگذارد. و پیش از همه اینها یک فایل هست که همیشه فراموش میشود: /etc/hosts پیش از هر سرور DNS پرسیده میشود، پس یک سطر قدیمی در آن، هر تغییری را روی همان یک ماشین بیاثر میکند. resolvectl query میگوید جواب از کجا آمده، از کش یا از فایل یا از سرور، و همین یک ستون معما را تمام میکند.
جایی که کار میایستد
ایست، ماسک است. آدم نشانی را یاد میگیرد و ماسک را یک عدد اضافه میداند که همیشه ۲۴ است، و تا وقتی همهچیز در یک ساختمان و یک محدوده باشد این طرز فکر جواب میدهد. اولین باری که دو محدوده باید همدیگر را ببینند، یا استخر تمام میشود، هیچ ابزاری هم نمیگوید مسئله ماسک است: دستگاهها نشانی میگیرند، لینک بالاست، و بعضیها همدیگر را میبینند و بعضی نه. ریاضی پشت این عدد در تقسیم یک شبکه، و ریاضی پشت ماسک است، و اینکه یک نشانی از کجا میآید در عمومی، خصوصی، و اینکه یکی چطور تخصیص مییابد.
بودجه یک زیرشبکه
۲۵۴ نشانی یک مدرسه کوچک کجا رفت
هر ستون از جایی شروع میشود که قبلی تمام شده است؛ وقتی استخر تمام شود، فرض همیشگی ماسک ۲۴ از کار میافتد.
نشانی در یک /24، در مدرسه سپهر
- ۲۵۴قابل استفاده در یک /24
- -۱دروازه
- -۶ثابت، برای تجهیزات
- -۲۰۰استخر خودکار
- ۴۷مانده برای هر چیز تازه
آن استخر دویستتایی با تصور بیپایان بودن نشانیها انتخاب شده بود و ۲۴۷ نشانی آزاد را به ۴۷ رساند. در IPv6 این تنگی و نیاز به NAT اپراتور از ریشه برطرف میشود.
عددی که این تنگی را بیموضوع میکند
تمام حساب بالا از کمبود میآید، و کمبود ساختگی نیست: چهار میلیارد نشانی برای دنیایی که هر آدمش چند دستگاه دارد کافی نبود. نسخه بعدی نشانی این محدودیت را برمیدارد و در عوض چند عادت را عوض میکند، از شکل نوشتن نشانی تا اینکه دیگر هر دستگاه میتواند نشانی مسیریابپذیر خودش را داشته باشد، و همان چیزی است که پرونده NAT اپراتور را از ریشه میبندد. چرا وجود دارد، و چه چیزی عوض میشود این معامله را باز میکند، و نشانیهایی که خودکار پخش میشوند همان استخر دویستتایی را.
چه چیزی امروز باز میشود
dig از بسته bind-utils میآید، رایگان و متنباز است، و جای nslookup را گرفت که هنوز روی هر ویندوزی هست و درباره اینکه جواب از کش آمده یا نه چیزی نمیگوید. resolvectl روی هر توزیعی که systemd-resolved دارد رایگان است و جای خواندن دستی /etc/resolv.conf را گرفت، که روی ماشینهای امروزی اصلا فایل واقعی نیست و به یک سرویس اشاره میکند. ipcalc هم رایگان است و جای حساب کردن ماسک با کاغذ را گرفت: یک نشانی و یک ماسک به آن بدهید و شبکه، همهپخشی، اولین و آخرین میزبان را چاپ میکند. رکوردها و کار روزمره با نشانی و نام در نامها به عددها، و رکوردهایی که اهمیت دارند است.
چه چیزی امروز باز میشود
عادتهای قدیمی در برابر ابزارهای امروزی شبکه
سه ابزار رایگان در لینوکس جای حدس زدن درباره کش، فایلهای تغییرشکلیافته و محاسبه دستی ماسک را گرفتهاند.
اگر با وجود درستی نشانیها ماشینها هنوز یکدیگر را نمیبینند، گام بعدی بررسی جعبه میانی و لایههای شبکه است.
پرسش بعدی این است که وقتی نشانیها درستاند و ماشینها هنوز همدیگر را نمیبینند، مقصر کدام جعبه است. جعبههایی که میان ماشینها نشستهاند از آنجا شروع میکند، و ترتیب آزمودن لایهها در فهمیدن اینکه کدام لایه خراب است است؛ اینکه این نشانیها اصلا داخل کدام پاکت مینشینند در مدلی که بقیه چیزها به آن ارجاع میدهند است.