سختی یک زبان چهار لایه دارد و ترتیبشان زمان پرداخت هزینه است و نه اندازهاش، و این دو تقریباً برعکس هم میروند. لایهای که همه به خاطرش زبانی را انتخاب یا رد میکنند، خط است: دو هفته، تمامشدنی، و بعد برای همیشه بسته.
فرناز در کرمان میان ژاپنی و آلمانی مانده. هشت نکته زیر همان چیزی است که این تصمیم را از روی احساس بیرون میآورد.
هشت نکته درباره اینکه سختی کجاست
کِی پرداخت میکنید
چهار لایه، خواندهشده از همانی که اول میبینید
ترتیب اینجا زمان رسیدن هزینه است و نه اندازهاش، و این دو تقریباً در جهت عکس هم حرکت میکنند.
- اول دیده میشودنظام نوشتاریدو هفته، محدود و قابل تمرین، و بعد برای همیشه تمام
- ۰۲صداهایی که نداریدهفتهها برای شنیدن، ماهها برای ساختن، و بعد بدتر نمیشود
- ۰۳تکیه آوایی، حالت، جنسیت، تطابقمالیاتی کوچک روی هر جملهای که میسازید، برای یک سال یا بیشتر
- ۰۴نظام ادب و احترامدو سال نامرئی، و بعد در هر جملهای که به یک آدم میگویید لازم
درونیترین لایه همان است که پیش از شروع دیده میشود و همان است که آدمها به خاطرش زبانی را انتخاب یا رد میکنند. آنچه این برش نمیتواند نشان بدهد اندازه است: لایه سوم معمولاً بزرگترین است و همان است که از بیرون دیده نمیشود.
- a writing system takes a fortnight. محدود، قابل تمرین، و بعد تمام.
- the sounds you do not have take months to produce. و بعد از آن بدتر نمیشوند.
- tone, case, gender and agreement tax every sentence. برای یک سال یا بیشتر.
- an honorific system is invisible for two years. و بعد در هر جمله لازم میشود.
- the third layer is usually the largest. و از بیرون دیده نمیشود.
- Persian has no grammatical gender. پس هر زبان جنسیتدار برای فارسیزبان گرانتر است.
- Persian has no articles either. که همان هزینه را در زبانهای اروپایی دوباره میسازد.
- the Arabic script is already yours. که لایه اول را برای عربی و اردو تقریباً حذف میکند.
چرا لایه سوم از بیرون دیده نمیشود
خط را میشود در ویترین دید و برای همین ترسناک است. جنسیت دستوری، حالت اسم، و تطابق را نمیشود دید، و هزینهشان روی هر جملهای پخش شده که در دو سال آینده میسازید.
پیدا و پنهان دشواری
لایه ویترین در برابر لایههای پنهان دستور
خط روی سطح زبان مینشیند و دیده میشود، اما بار سنگین زبانآموزی در لایههای زیرین دستور پنهان است.
- نظام نوشتاری و رسمالخطاز بیرون دیده میشود و ترسناک مینماید، اما با تمرین پایان مییابددر ویترین
- جنسیت دستوری روی هر اسمدر نگاه نخست دیده نمیشود، ولی روی هر اسمی یک هزینه کوچک میگذاردپنهان
- حالت اسم و تطابق در جملههزینهاش روی تمام جملههایی پخش میشود که در دو سال آینده میسازیدپخششده در زمان
- نبود جنسیت دستوری در فارسیچون فارسی جنسیت ندارد، آن هزینه کوچک برای فارسیزبان کوچک نمیماندتشدیدکننده
خط ژاپنی گران اما تمامشدنی است؛ جنسیت آلمانی ارزان به نظر میرسد ولی روی هر اسم تا آخر عمر هزینه میگذارد.
برای یک فارسیزبان این حساب جابهجا میشود. خط ژاپنی گران است و تمامشدنی؛ جنسیت آلمانی ارزان به نظر میرسد و روی هر اسمی که تا آخر عمر یاد میگیرید یک هزینه کوچک میگذارد. فارسی جنسیت ندارد، پس آن هزینه کوچک برای فرناز کوچک نیست.
جایی که کار میایستد: انتخاب یا رد کردن، بر اساس ویترین
بیشتر آدمها زبانی را به خاطر خطش رد میکنند و زبانی را به خاطر آشنا بودن حروفش برمیدارند، و هر دو تصمیم بر اساس لایهای گرفته شده که از همه کوچکتر است. دو هفته کار، در برابر دو سال مالیات بر هر جمله.
مقایسه دو زبان
آلمانی و ژاپنی: هزینه متمرکز آغازین در برابر مالیات مداوم
حروف آشنای لاتین در شروع آرامشبخشاند، اما دو سال مالیات دستوری بر هر جمله ترازو را برمیگرداند.
- ژاپنی (هزینه در ویترین)سختی متمرکز در دو هفته اول
- خط در دو هفته تمرین جمع میشود
- سه ماه بعد دیگر مسئلهای نیست
- جنسیت دستوری به جملهها بار نمیشود
- آلمانی (مالیات پنهان)شروع آشنا، تصمیم اضافه در هر جمله
- الفبای لاتین در نگاه اول بیهزینه مینماید
- der و die و das در هر جمله تصمیم اضافه میخواهند
- دو سال مالیات بر تکتک اسمها و جملهها
کِی میپردازید
اگر چهار لایه را جدا بنویسید و زمان و مدت هر کدام را بپرسید، ترازو اغلب برعکس تصور اولیه میچرخد.
فرناز ژاپنی را به خاطر خطش کنار گذاشته بود و آلمانی را به خاطر الفبای لاتینش برداشته بود. سه ماه بعد، خط برایش مسئلهای نبود که هرگز داشته باشد، و der و die و das در هر جملهای که میساخت یک تصمیم اضافه میگذاشتند.
راهش این است که هر چهار لایه را جدا بنویسید و برای هر کدام بپرسید هزینهاش کِی میآید و چند وقت طول میکشد. جواب برای دو زبانی که مقایسه میکنید معمولاً وارونه چیزی است که از بیرون به نظر میرسد.
ابزاری که لایه دوم را از قبل نشان میدهد
Wiktionary تا ۲۰۲۶ رایگان است و برای هر زبانی فهرست صداهایش را با آوانگاری میدهد، پس پیش از شروع میشود دید کدام صداها را ندارید. جای امتحان کردن چند درس اول را میگیرد، که فقط لایه اول را نشان میدهد و همان لایهای است که کوچکترین است.
سیاهه وارسی آوایی
سیاهه ارزیابی نظام صوتی پیش از شروع مطالعه
پیش از آغاز، صداهای زبان مقصد را با ویکیواژه بررسی کنید تا بدانید کدام آواها در فارسی نیستند.
بررسی لایه دوم
- بلهبررسی فهرست صداها و آوانگاری زبان در ویکیواژهپیش از شروع نشان میدهد کدام آواها را در زبان مادری نداریدبله
- بلهجدا کردن آواهایی که در زبان فارسی وجود ندارندمشخص میکند کدام صداها برای شنیدن و تولید به ماهها تمرین نیاز دارندبله
- خیراکتفا به چند درس نخست برای سنجش سختی زباندرسهای اول فقط لایه اول یعنی خط را نشان میدهند که کوچکترین استخیر
ویکیواژه تا ۲۰۲۶ رایگان است و فهرست صداهای هر زبان را با آوانگاری نشان میدهد تا اسیر ظاهر درسهای ابتدایی نشوید.
خطا: جمع زدن سختیها، به جای زمانبندیشان
چهار لایه با هم جمع نمیشوند چون در یک زمان نمیآیند. زبانی که خط سختی دارد و لایه سوم ندارد، در ماه اول سخت است و در سال دوم آسان؛ زبانی که برعکس باشد، شروع دلپذیری دارد و دو سال مالیات.
زمانبندی هزینهها
گاهشمار فرا رسیدن چهار لایه دشواری زبان
سختیها همزمان فرا نمیرسند؛ آنچه در ماه اول سنگین است، در سال دوم اثری بر سرعت شما ندارد.
- ماه نخستنظام نوشتاری و الفباهزینهای متمرکز و تمامشدنی که پروندهاش برای همیشه بسته میشود
- ماههای میانمدتصداها و تلفظ ناموجودچند ماه تمرین برای شنیدن و تولید آواهایی که در فارسی نیستند
- سال اول و دومجنسیت، حالت و تطابق گرامریمالیاتی مستمر روی تکتک جملههایی که در این بازه میسازید
- سال دوم به بعدنظام ادب و مناسبات اجتماعیلایهای که تا دو سال نامرئی است و بعد در هر گفتوگو لازم میشود
پرسش درست این نیست که کدام زبان سختتر است، بلکه این است که در هر بازه زمانی توان پرداخت کدام هزینه را دارید.
پس پرسش درست این نیست که کدام سختتر است، این است که هزینهاش را کِی میخواهید بدهید. و اگر هدفتان رسیدن به یک سطح مشخص در یک بازه مشخص است، همان محاسبه ساعت است که تصمیم میگیرد، که در تبدیل یک تصمیم مبهم به ساعت روی تقویم باز شده.
پرسش بعدی این است که آیا عرضه هم به همان اندازه مهم است. اغلب بیشتر: زبانی که لایههایش ارزان است و معلم و مطلبی برایش نیست، در ماه پنجم متوقف میشود، که در با کدام زبان زودتر به جایی میرسید اندازهگیری شده است.