غلطیاب املا هر چیزی را میگیرد که اصلاً واژه انگلیسی نباشد، و همان است که کارش را کامل و رایگان میکند. آنچه نمیگیرد حدود چهل جفت واژه است که هر دویشان واژههای درست انگلیسیاند و شما اشتباهی را انتخاب کردهاید.
همان چهل تا فهرستاند و نه مهارت، و به همین دلیل این موضوع را واقعاً میشود تمام کرد. کوروش در مرودشت کارشناس منابع انسانی است و آگهی شغلی و نامه پذیرش انگلیسی مینویسد؛ ده جفت زیر همانهایی است که در متنهای او برمیگردند.
ده جفتی که غلطیاب کور است
- their, there and they're. مالکیت، مکان، و کوتاهشده they are.
- its and it's. اولی مالکیت است و آپاستروف ندارد.
- your and you're. همان الگو، با پرتکرارترین جفت در نامههای کاری.
- then and than. اولی زمان است و دومی مقایسه.
- affect and effect. اولی معمولاً فعل است و دومی معمولاً اسم.
- lose and loose. اولی از دست دادن، دومی شل.
- practice is the noun and practise is the verb. در بریتانیایی، و در آمریکایی هر دو practice.
- principal and principle. اولی اصلی یا رئیس، دومی اصل.
- stationary and stationery. اولی بیحرکت، دومی لوازمالتحریر.
- complement and compliment. اولی کامل کردن، دومی تعریف کردن.
چرا این فهرست تمامشدنی است
جفتهای این فهرست همآوا یا نزدیک به همآوا هستند، و تعدادشان در انگلیسی محدود است. یعنی برخلاف واژگان یا گرامر، این یکی انتها دارد و میشود یک بعدازظهر رویش کار کرد و بست.
خطاها هم در واژههای کوتاه و پرتکرار جمع شدهاند و نه در واژههای بلند. کسی که pharmaceutical را درست مینویسد ممکن است its را غلط بنویسد، و همان its است که خواننده رویش قضاوت میکند، چون واژهای است که همه بلدند.
جایی که کار میایستد: فارسی هم همین مسئله را دارد و شما حلش کردهاید
در فارسی هم صداهایی هست که چند حرف دارند و هیچ قاعدهای نمیگوید کدام؛ نوشتن درستشان از دیدن مکرر واژه میآید و نه از قاعده. همان روش دقیقاً اینجا هم جواب میدهد و بیشتر فارسیزبانها به فکرشان نمیرسد که استفادهاش کنند.
دلیلش این است که املای انگلیسی در ایران به عنوان یک قاعده تدریس میشود و نه به عنوان یک واژه. کوروش سالها قاعده i پیش از e را حفظ کرده بود و هنوز your و you're را جابهجا مینوشت، چون آن دو مسئله املا نیستند و مسئله انتخاب واژهاند.
راهش این است که هر جفت را با یک جمله خودتان ذخیره کنید، نه با قاعده. برای its و it's، جملهای بسازید که هر دو در آن باشند و مال کار خودتان باشد. یک جمله برای هر جفت، ده جمله در کل، و مسئله بسته میشود.
ابزاری که نیمه دوم را هم میبیند
LanguageTool تا ۲۰۲۶ هسته متنبازش رایگان است و روی رایانه خودتان اجرا میشود، و برخلاف غلطیاب املایی، بخشی از همین جفتها را از روی بافت جمله میگیرد. جای غلطیاب املایی ساده را میگیرد، که هر ده سطر بالا را بیخطا رد میکند چون هر بیست واژه، واژه درست انگلیسیاند.
خطا: اعتماد به هلال سمت راست
وقتی متن بدون هیچ خط قرمزی رد میشود، حس تمام شدن میدهد. اما آن هلال، یعنی چیزهایی که غلطیاب میگیرد، تقریباً هیچوقت جایی نیست که خواننده قضاوت میکند؛ قضاوت روی همان چهل جفت اتفاق میافتد که غلطیاب هیچکدامشان را نمیبیند.
پس بازخوانی آخر باید هدفمند باشد و نه عمومی: فقط دنبال همان ده جفت بگردید. آپاستروف که در نیمی از این جفتها نقش دارد، در فارسی اصلاً وجود ندارد و قاعدهاش در ویرگول، نقطهویرگول و آپاستروف، تمامشده است.
پرسش بعدی این است که کدام املا، بریتانیایی یا آمریکایی. تفاوتشان کوتاه است و در سطر هفتم آن فهرست یک نمونهاش هست؛ آنچه اهمیت دارد یکدست بودن در یک متن است و نه انتخاب درست، و همان بحث در صداهایی که فارسی ندارد و گوش هنوز نمیشنود برای صدا هم تکرار میشود.