فارسی نوشتاری «میروم» مینویسد و فارسی گفتاری «میرم» میگوید، و «را» در دهان «رو» میشود. شما در زبانی زندگی میکنید که دستور نوشتاری و گفتاریاش دو چیز جداست، و همین یعنی چیزی که به یک انگلیسیزبان بهعنوان خبر بد فرانسه فروخته میشود، برای شما فقط یک نقشه تازه است.
هشت مورد زیر ستون گفتاری فرانسه است. هیچکدامشان غلط نیستند و هیچکدام هم نسخه خرابشده ستون نوشتاری نیستند؛ همان چیزی هستند که در اتاق گفته میشود.
هشت شکلی که در اتاق گفته میشود
- on va بهجای nous allons در گفتار، و این پرکاربردترین تفاوت این فهرست است.
- tu vas où بهجای où vas-tu، با ترتیب خبری و پرسشواژه در آخر.
- je sais pas بدون ne، که در گفتار قاعده است و نه تنبلی.
- y a بهجای il y a، و il کاملاً میافتد.
- t'es بهجای tu es، که در کتاب درسی اصلاً نیست.
- tu و vous، و اینکه اول کدام را به کار میبرند تصمیم شما را میگیرد.
- Voilà برای بستن یک توضیح، جای «همین».
- Ça marche برای پذیرفتن یک پیشنهاد، جای «باشه».
فرید در بندرعباس دو سال فرانسه خوانده بود و در اولین تماس با یک همکار در تولوز، où vas-tu گفت. طرف مقابل جواب داد و یک لحظه هم مکث کرد، چون آن شکل درست است و در گفتوگوی تلفنی تقریباً هیچوقت گفته نمیشود. فرید بعد از آن جلسه شمرد: از هشت مورد بالا، صفر مورد را از کلاس گرفته بود.
دو ستون، و کلاس فقط یکیشان را میدهد
ستون راست نسخه تنزلیافته ستون چپ نیست. همان شکلی است که رخ میدهد، و ستون چپ همان است که یک فرانسویزبان وقتی مینویسد یا عمداً دقیق حرف میزند تولید میکند. هر دو درستاند و به دو موقعیت متفاوت تعلق دارند.
پرسش سه شکل دارد و نه دو شکل، و کلاس از رسمیترینش شروع میکند چون توضیحش مرتبترین است. tu vas où در آشپزخانه است، où est-ce que tu vas تقریباً همهجا امن است، و où vas-tu در گزارش نوشتاری. زبانآموز با همان یکی میرسد که در گفتار کمترین فراوانی را دارد.
قاعده عملی هم از همین بیرون میآید: در فهم هر سه شکل را باز بگذارید و در تولید ستون میانی را بردارید، یعنی est-ce que. آن شکل در هیچ موقعیتی غلط نمیشود و در هیچ موقعیتی هم عجیب نیست، و همان چیزی است که تا موقعی که گوشتان ستونها را از هم تشخیص بدهد کارتان را راه میاندازد.
در ایران فرانسه را برای پرونده میخوانید و آزمونش نوشتاری است
دلیل متعارف خواندن فرانسه در ایران یک پرونده مهاجرت به کبک یا تحصیل در فرانسه است، پس مقصد یک نمره است. آزمونها هم بخش گفتاری دارند، ولی آمادهسازیشان در ایران تقریباً کاملاً نوشتاری اداره میشود.
ایستادن همانجاست و در نمره دیده نمیشود: میشود در آزمون نمره خوبی گرفت و در اولین تماس واقعی هیچکدام از آن هشت مورد را نشناخت. بدترین بخشش این است که ستون چپ در آزمون امتیاز هم میگیرد، پس همان چیزی که در گفتوگو عجیب است، در برگه پاداش میگیرد.
راهش این است که دو ستون را از هم جدا نگه دارید و برای هرکدام منبع جدا داشته باشید. کتاب و آزمون ستون چپ را میدهند؛ ستون راست فقط از شنیدن گفتوگوی واقعی میآید و از پرسیدن صریح. فرید از هفته بعد هر جملهاش را یک بار میپرسید که در گفتار چه شکلی میشود.
سه راه برای پرسیدن
یک پرسش، از آشپزخانه تا گزارش نوشتاری
هر سه فرانسه درستاند. انتخاب سر اشتباه برای موقعیت، همان چیزی است که یک زبانآموز روان را عجیب میکند.
جای هرکدام بر اساس جایی است که معمولاً شنیده میشود، از گفتوگوی راحت تا نوشتار. این جایگذاریها داوری همین صفحهاند.
- Tu vas ouترتیب خبری، پرسشواژه در آخر، و لحن که کار را میکند
- Ou tu vasپرسشواژه در آغاز، و هنوز هیچ جابهجاییای نیست
- Ou est-ce que tu vasخنثی، همهجا امن، و کمی بلند
- Ou vas-tuجابهجایی فعل و فاعل. درست، و اولین شکلی که هر دورهای یاد میدهد
این ریل وارونه برنامه درسی حرکت میکند، که از سر رسمی شروع میکند چون توضیحش مرتبترین است. زبانآموز در نتیجه با همان یک شکلی میرسد که در گفتار کمترین فراوانی را دارد.
دو ابزار، و اینکه باید صریح بخواهید
یک مدل زبانی که از آن نسخه گفتاری را بخواهید، جای این را میگیرد که برای فهمیدن اینکه جمله درستتان جملهای نیست که کسی بگوید، به یک گویشور حاضر نیاز داشته باشید. تا ۲۰۲۶ در این حد رایگان است، و محدودیتش را باید گفت: اگر صریح نگویید، به فرانسه نوشتاری برمیگردد چون همان چیزی است که بیشترش را دیده.
Tandem جای دوست مکاتبهای و آگهی روزنامه را میگیرد. رایگان است، و نکته عملی این است که بخواهید روی سطح رسمی تصحیحتان کنند و نه روی گرامر: گرامرتان از کلاس درست است و چیزی که غلط است انتخاب ستون است.
خطا: صبر کردن تا ستون چپ کامل شود
ترتیب متعارف این است که اول فرانسه درست را کامل کنید و بعد سراغ گفتاری بروید. مسئله این است که ستون راست از ستون چپ بیرون نمیآید؛ ساختهای جدایی است که باید جدا برداشته شوند، و هیچ مقدار تسلط بر ستون چپ آنها را تولید نمیکند.
دو سال فرید مدرک این است. صفر از هشت، بعد از دو سال کلاسِ درست، و هزینه شروع کردنش از هفته اول صفر بود چون هیچ واژه تازهای در این هشتتا نیست.
بعد از این هشت مورد
برای شنیدن همین هشت مورد در گفتار واقعی، مطلبی کمی بالاتر از سطح شما، و اینکه چرا همانجا نقطه شیرین است ماده را انتخاب میکند. برای پیدا کردن کسی که ستون را تصحیح کند تبادلها، اپها، و اینکه یک جلسه مفید را چطور اداره کنید جای شروع است، و برای تمرین بیکسی در اتاق حرف زدن همراه با یک ضبط، و کاری که درست میکند.
پرسش بعدی این است که وقتی ستون راست را شناختید، چرا هنوز در سرعت واقعی نمیگیریدش: چرا فرانسه نوشتاری و گفتاری بیربط به گوش میآیند جواب میدهد، و ساختهایی که این دو ستون رویشان سوارند در جنس، مطابقت، و زمانهایی که زبان را حمل میکنند.