واژه‌ای که فراموش می‌کنید معمولاً سر مرور نیفتاده است، سر یادداشت کردن افتاده. از دیدن یک واژه تا به کار بردنش پنج حلقه فاصله است و فقط یکی‌شان تصمیم می‌خواهد، بقیه موقعیت‌اند: باید در همان دقیقه‌ای که واژه را دیدید بنویسیدش، وگرنه هیچ برنامه مروری چیزی برای مرور کردن ندارد.
در ایران این حلقه تقریباً همیشه از پیش برداشته شده است. دسته آماده آنکی، فهرست ۵۰۴ و جزوه واژگان آزمون، هر سه واژه‌ها را از خواندن کسی دیگر بیرون کشیده‌اند. کارت‌ها می‌رسند، مرور هم انجام می‌شود، و آنچه غایب است تنها چیزی است که واژه را به هفته شما وصل می‌کند.
هشت جمله که سمانه در یک هفته ساخت
سمانه در اراک کارآموز داروخانه است و برگه راهنمای داروها را انگلیسی می‌خواند. هر واژه‌ای که نمی‌دانست را همان‌جا با یک جمله کامل نوشت، نه با معادل فارسی، و آخر هفته این هشت سطر روی کارت‌هایش بود.
- keep the syrup away from direct sunlight. واژه تازه sunlight نبود، خودِ away from بود که در فارسی «دور از» است و یک واژه.
- the tablets may cause drowsiness. واژه drowsiness روی هر برگه‌ای هست و در هیچ فهرست عمومی‌ای نیست.
- check the expiry date before you dispense it. فعل dispense همان کاری است که سمانه هر روز می‌کند و هیچ‌وقت به انگلیسی نگفته بود.
- one capsule twice a day after food. ساخت twice a day بی‌فعل است و همین بی‌فعلی‌اش یاد گرفتنش را سخت می‌کند.
- the pharmacist refills the prescription every month. واژه refill در فارسی به «تمدید نسخه» می‌رسد و از refill حدس زده نمی‌شود.
- report any side effect to the doctor. عبارت side effect یک جفت است و جدا کردنش معنایش را می‌برد.
- shake the bottle well before use. جمله امری بدون فاعل، که شکل استاندارد هر دستور روی بسته‌بندی است.
- the dose for a child is half a spoon. واژه dose با dosage فرق دارد و برگه هر دو را دارد.
فاصله‌ها، و عددی که واقعاً تعیین‌کننده است
برنامه مرور با فاصله چیز پیچیده‌ای نیست: یک روز، سه روز، یک هفته، سه هفته، دو ماه، و هر بار که واژه‌ای را نتوانستید بسازید فاصله به اول برمی‌گردد. هر نرم‌افزاری این کار را می‌کند و تفاوت میان نسخه‌هایشان در نتیجه دیده نمی‌شود.
عددی که دیده می‌شود تعداد کارت‌هایی است که خودتان ساخته‌اید. سمانه در ماه اول سی و یک کارت داشت که همه‌شان از برگه‌های واقعی داروخانه آمده بودند، و در همان ماه دوستش که یک دسته دوهزار کارتی را دانلود کرده بود هزار و دویست کارت مرور کرد. سه ماه بعد سمانه بیست و شش واژه را در جمله می‌ساخت و دوستش هیچ‌کدام از آن دوهزارتا را.
جایی که کار می‌ایستد: دسته آماده حلقه سوم را ندارد
یک دسته آماده کارآمد به نظر می‌رسد چون بخش سخت را حذف کرده است. اما آنچه حذف شده کار نیست، پیوند است: کارتی که خودتان ساخته‌اید یک بار در متنی واقعی دیده شده، یک بار به دستتان نوشته شده، و هر بار که برمی‌گردد همان صحنه با آن برمی‌گردد. کارت دانلودشده هیچ‌کدام از این‌ها را ندارد و فقط یک جفت واژه است.
این خطا خودش را پنهان می‌کند چون آمار خوبی تولید می‌کند. تعداد کارت‌های مرورشده بالا می‌رود، درصد درست‌ها بالا می‌ماند، و همه این‌ها بازشناسی را می‌سنجند. اولین باری که فاصله دیده می‌شود جایی است که باید واژه‌ای را بسازید و برنامه‌ای در کار نیست که از آن بپرسد.
راهش عوض کردن نرم‌افزار نیست. هر واژه‌ای که وارد می‌کنید باید از چیزی آمده باشد که به هر حال می‌خواندید یا می‌شنیدید، و باید در همان دقیقه وارد شود. دقیقه که بگذرد جمله می‌رود و آنچه می‌ماند واژه تنهاست.
ابزار، و کاری که باید با آن کرد
Anki تا ۲۰۲۶ همان نرم‌افزاری است که برای این کار باز می‌شود و جای فلش‌کارت کاغذی را گرفته است. روی دسکتاپ و اندروید رایگان است و روی iOS پولی. کاری که باید با آن انجام دهید یک چیز است: هیچ دسته‌ای را وارد نکنید. دسته را خالی بسازید و فقط چیزهایی را در آن بگذارید که خودتان جایی دیده‌اید.
دو شکل خرابش
اولی کارتی است که یک طرفش یک واژه است و طرف دیگرش یک معادل. چنین کارتی هیچ‌وقت نمی‌گوید واژه با چه واژه‌هایی می‌آید و در چه جمله‌ای دیده شده، و همان است که در کدام واژه‌ها کنار هم می‌نشینند، و کدام‌ها هرگز جبران‌ناپذیر می‌شود.
دومی کارت‌های زیادی است که در یک نشست ساخته می‌شوند. سی کارت از یک متن یعنی آن متن برای شما زیادی سخت بوده، و متنی که در هر سطر یک واژه ناشناس دارد نه خوانده می‌شود و نه حلقه اول را می‌سازد. هشت تا ده کارت از یک ساعت خواندن، عدد سالمی است.
پرسش بعدی این است که آن متن واقعی از کجا بیاید. برگه دارو برای سمانه از قبل روی میز بود و برای کسی که کارش انگلیسی نیست چنین متنی خودبه‌خود نمی‌رسد. پیدا کردن متنی که به خاطر خودش بخوانیدش کار خواندن بیشتر، بی‌آنکه معنا از دست برود است، و بدون آن این زنجیره حلقه اول را هم ندارد.